سختگیری در پرداخت اعتبارات بانکی

از:بیزینس و یک-چهارم دسامبر 2000 مترجم :حمید کیارشی
بانکها در خصوص وضعیت سودآوری خود اظهار نظر نمیکنند و به سادگی از این وضعیت احساس رضایت میکنند.
سال گذشته، اکثر شرکتها از پرداخت نقدی به وام گیرندگان خودداری کردند. امّا از بهار1999 به دلایلی وضع فرق کرده است. نخست، بازار عمومی داخلی عرضه، کساد شد و شرکتها نتوانستند از طریق صدور سهام سرمایهای، میزان نقدینگی خود را بالا ببرند. از این رو سهام معتبر بازار با کسادی مواجه شد. اکنون نیز بانکها به پرداخت وامهای صنفی بسنده و وامهای بزرگ را به قطعات بزرگ تقسیم کرده و به بانکهای دیگر و سایر سرمایه گذاران مانند شرکتهای بیمه واگذار می‌کنند. برای مثال، در سه هفته اول نوامبر 2000 این وامها به 23 میلیارد دلار رسید، حال آنکه در مدت مشابه در سال 98 این رقم 62 میلیارد دلار بود. صدای خرد شدن اعتبارات به صورت حرکتی آهسته که تازه شروع شده است، به گوش میرسد و برای آن نیز نقطه پایانی به چشم نمیخورد. حدود 40درصد بانکهای داخلی مقررات سخت تری را برای شرکتهای بزرگ و متوسط وضع کرده اند و براساس تحقیقات بانک فدرال رزرو، وامها ی بانکی به شرکتهای صنعتی و بازرگانی نهتنها افزایش نیافته،‌بلکه نسبت به نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود یک درصد کاهش یافته است. به عقیدة مدیر اقتصادی شرکت HFE این امر نشان دهنده محدودیت‌های ‌ایجاد شده به شرکتها بوده و از آنچه که انتظار می‌رفت، زودتر به وقوع پیوسته است. درآینده نزدیک فشار بانکها به شرکتها به تدریج بییشتر خواهد شد. حدود 50 درصد از بانکهای داخلی تصمیم دارند در سال آینده مقررات پرداخت وام خود را مشکل تر کنند، ‌زیرا معتقدند که از سال 1998تاکنون وامهای مشکل دار آنها دو برابر شدهاند و کیفیت اعتبارات فصل به فصل بدتر میشود و چناچه این موضوع ادامه یابد، وضع از آنچه که پیش بینی شده است، سختتر خواهد شد و در نتیجه رشد .واقعی آن به میزان 3درصد کاهش خواهد یافت. حال آنکه میزان 2/5 درصد برای سال 2000 پیش بینی شده بود و اگر اعتماد بازرگانان نسبت به بانکها کاهش یابد، این سقوط سهمگینتر خواهد شد.
حدود 50 درصد از بانکهای داخلی تصمیم دارند در سال آینده مقررات پرداخت وام خود را مشکل تر کنند.
در هر حال، سختگیری اعتبارات بسیاری از شرکها را با مشکل مواجه خواهد کرد،‌ برای مثال در 15نوامبر گذشته شرکت ریگال سینماز(rigal cinmas) اعلام کرد که به علت تغییر شرایط وام و نداشتن توانایی بازپرداخت وامهای خود ممکن است ورشکسته شود. بانکها در خصوص وضعیت سودآوری خود اظهار نظر نمیکنند و به سادگی از این وضعیت احساس رضایت میکنند. یکی از مدیران اعتباری شرکت مورگان چیس(morgan chase) میگوید:« بازار، کسانی را که از آنها سود می‌بردند،پس میزنند.» هر چند این اقدام بانکها باعث می‌شود خود ضربه ببینند. برای مثال، اینگونه فشارها به بعضی از شرکتها که تنوانسته اند به وامهای جدید دست یابند موجب رجوع آنها به همان روشهای قبلی اعتباری خود می‌شود تا از طریق درآمد روزانه از کارتهای اعتباری قادر شوند که سود کسب کنند. میزان وامهای پرداختی بانکها به چنین مؤسساتی پس از بحران اولیه دهه 1990به حدود 30درصد کلّ وامهای بانکها بالغ می‌شود. چنین کارتهای اعتباری معمولاً در دوران رونق ارائه می‌گردد و این در صورتی است که بانکها از پول خود بین 25/0الی2درصد از مؤسسات سود می‌گرفتند ولی انتظار نداشتند که این مؤسسات از آن پول استفاده کنند. اکنون آن دوران خوش بازار مواجه به کمبود نقدینگی ،‌پایان یافته است. برای مثال شرکت زیراکس در اکتبر 1997یک خط اعتباری 7میلیارد دلاری از طریق چیس مانهاتان بانک شکاگو و J.P مورگان دریافت کرد، ولی چهار بار در فصل گذشته اعلام کرده است که نمیتواند به بازار‌های ‌مالی یا وامهای بانکی دسترسی پیدا کند و قادر به سود سهام نیست. ولی تاکنون حدود 3/5 میلیارد دلار از این اعتبارات را صرف هزینه مصرف کرده است. با این وجود، بانکها وقتی که شرکتها در مدت کوتاهی پرداهت‌های ‌کلانی دارند، مجبورند که وامهای تجاری را بدون اینکه خود بخواهند، ‌در اختیار مشتریان قرار دهند. در ننتیجه به ناچار سرمایه‌های ‌ارزشمند خود را به وام تبدیل می‌کنند ویا برای جلوگیری از عدم بازپرداخت وامها خود را مجهز به وامهای پرهزینه تضمینی می‌کنند و علت اینکه شرکت زیاکس به رغم وضعیت مالی ناهنجار خود هنوز از کارتهای اعتباری استفاده می‌کند،‌این است که این وامها به عنوان هدیه در دوران خوش رونق به خاطر ارتباطات مسالمت آمیز دریافت شدهاند و این بیشتر به خاطر شرایط سهل وامگیری در سالهای پایانی دهه 90بوده است. در حال حاضر بیشترین هدف بانکها بر روی وامهای پرسود متمرکز شده است. شرکتهایی که قبل از تابستان گذشته توانسته اند خط اعتباری کسب کنند،‌ شرکتهای موفّقی هستند. ولی شرکتهای ضعیفی که موفق به کسب خط اعتباری نشده اند،‌ضربه خورده اند و علت عمده اعلام ورشکستگی یانگونه شرکتها نیز این است که در مراجعه به بانکهایشان برای کسب پول با جواب منفی روبرو شدهاند. برای مثال مؤسساتی که در زمینه فیلم و سینما فعال هستند مانند کارمایک سینما(carmice cinema) و یونایتد آرتیستس(united artists )به علّت فقدان نقدینگی برای پرداخت سود سهامداران خود اعلم ورشکستگی کرده اند. در این مسیر، شرکتهای دیگری که میخواهند بازپرداخت وامها را به تأخیر بیاندازند و ساختار مالی خود را اصلاح کنند نیز با بیمیلی بانکها مواجه هستند. شرکت «Amf bowling» که بزرگترین شرکت تولید لوازم بولینگ در جهان است پس از کاهش مشتریان خودو بالطّبع میزان نقدینگی تاحدو د 30درصد، به علّت اینکه نمیتوانست تا 15 نوامبر سود سهام داران خود را بپردازد با بانک«سیتی گروپ»(city group) وارد مذاکره شد، ولی به علت نسیدن به نتیجه تا 14نوامبر، ورشکستگی خود را علام کرد. بانکها علاقه ای ندارند که از بین رفتن اعتبارات را اعلام کند و معتقدند که سختگیری در مورد پرداخت اعتبارات، آینده بسیار روشنی را در پی دارد.
در حال حاضر بیشترین هدف بانکها برروی وامهای پرسود متمرکز شده است.
بانکها علاقه ای ندارند که از بین رفتن اعتبارات را اعلام کند و معتقدند که سختگیری در مورد پرداخت اعتبارات، آینده بسیار روشنی را در پی دارد.
از طرفی بعضی معتقدند که توجّه جدّی به کیفیت اعتبارات و چرخش بانکها به طرف وامهای مطمئن باعث می‌شود که میزان نقدینگی بسیار کاهش یابد. درهر صورت به عقیده یکی از کارشناسان وقتی که پای اقتصاد مبتنی بر بازار سالم به میان میآید، نباید سهم اعتبارات را نادیده گرفت و به هر حال قضاوت و داوری در مورد عملکرد بانکها دیگر دیر است.»