پیش به سوی روشنایی

سالی که پیش رو داریم سالی پرتحرک و حساس برای نظام بانکداری کشور است:چرا که کشور ما پس از سالها میزبان باجه های بانکهایی خواهد بود که هیچ نشانی از دولتی بودن در آنها وجود نخواهد داشت و این نقطه عطفی برای فعال شدن ظرفیت های بالقوه نظام بانکداری در ایران است زیرا حرکت بانک های خصوصی فرصت مناسبی برای به نمایش درآوردن توانایی‌های سیستم بانکی دولتی خواهد بود؛این امر موجب شده مدیران بانکها خصوصی و غیر خصوصی از ورود هرچه سریعتر بانکهای غیردولتی به بدنه اقتصاد کشور ابراز خشنودی کنند.امسال سیستم بانکی کشور با تحولات جدیدی همراه خواهد بود که بی شک این تحولات در سالهای آتی برای مردم ایران نتایج امیدبخشی را به همراه خواهد داشت.
مقوله بهره وری در ساختار اقتصادی کشورهای پیشرفته پیوسته از جایگاه مشخص و تعریف شده‌ای برخوردار است.اما متأسفانه در کشوری مانند ایران که گام در راه توسعه نهاده است.این مقوله نتوانسته است زیرنظر سازمان مدیریت و برنامه ریزی فعالیت می کند- مقوله بهره وری به صورت جدی‌تری خورد بحث و کشور مطرح شود.
در نظام اقتصادی هر کشوری بانکها به عنوان بازوان اجرایی مالی- پولی آن کشور نقش موثری در رشد و توسعه ایفا می کنند و بی تردید نظام بانکداری در ایران نیز چنین وظیفه خطیری را عهده دار بوده و دارد و آنچه موجب سربلندی و شادابی روزافزون بخش های مختلف اقتصادی کشور شده،نقش و عملکرد صحیح سیستم بانکی کشور بوده است.اما هرگز نتوانسته است سیستم بانکی و پولی کشور را از حرکت بازدارد و نظام بانکی کشور بیش که از حجم تصدی دولت در این سیستم کاسته و میدان برای فعالیت بخش خصوصی بیشتر شود تا فعالان اقتصادی،مالی و پولی،نظام بانکی را به چشم بازار رقابت نگریسته و در یک محیط رقابت آمیز بنیان یک نظام بانکی مطلوب را پی ریزی کنند.
بی تردید سال 1380 را می توان سال تحولات شگرفی برای سیستم بانکی کشور دانست.سالی که همه چشم ها به سوی تصمیمات و عملکردهای مسئولان بانکی کشور معطوف می شود تا ببینیم وعده های داده شده،بانکداری ایران اسلامی را چگونه تا سرمنزل مقصود هدایت خواهد کرد.
سالهاست که نظام بانکی کشور زیر بار سنگین تسهیلات تکلیفی کمر خم کرده و بسیاری از منابعی را که می توانست به سمت فعالیت های مواد و سودآور و دارای بازده بالا هدایت کند،در امور زیربنایی و دیربازده صرف شده است.از این رو ضرورت ایجاب می کند که تجدیدنظر اساسی در ساختار نظام بانکی- پولی کشور ایجاد شود و آنچه که مسئولان اقتصادی،مالی و پولی کشور در سالهای اخیر وعده می دادند که حجم این تسهیلات به سوی صفر شدن پیش می رود،جامعه عمل بپوشد.
بی تردید اگر در سالهای آتی راه برای پیشرفت و شکوفایی نظام بانکی کشور هموار شود،ما شاهد تحولات عمده‌ای در کل ساختار اقتصادی کشور خواهیم بود،در غیر این صورت هر اندازه هم که در بخشهای دیگر اقتصاد سرمایه گذاری شود،باز هم گره های بزرگ همچنان ناگشوده خواهد ماند.امروزه می توان ادعا کرد که تقریبا هیچ نوع فعالیت اقتصادی وجود ندارد که وابسته به نظام بانکی نباشد و از صافی عملیات بانکداری عبور نکند.این موضوع در همه موارد اعم از بخش های خصوصی و دولتی صادق است.آمارها نشان می دهد که حتی فعالیت های روزمره مردم نیز وابستگی شدیدی به نظام بانکی دارد و بانکها به ارایه خدمات متنوع هر روز تعداد بیشتری از سرمایه گذاران را به سوی خود جذب می کنند.با این وجود امروزه دیگر کارکرد بانکها تنها به گرفتن سپرده و دادن سود و یا وام تسهیلات محدود نمی شود،بلکه نقش مهم آنها در تأمین سرمایه های مولد و یا پروژه های بزرگ عمرانی است که حرف اول را می زند.اینکه ساختار بانکی در ایران با آنچه در جهان پیشرفته وجود دارد،فاصله زیادی دارد،بر هیچ کس پوشیده نیست.اما نکته حائز اهمیت این است که اخیراً مسئولان ذی ربط برای تغییر و تحولات اساسی در سیستم بانکی کشور گامهای بلندی برداشته اند،که آزادشدن تأسیس بانکهای خصوصی و خارجی ابتدا در مناطق آزاد تجاری کشور و سپس در سراسر کشور،پیش رفتن به سوی فن آوری برتر و رایانه‌ای شدن سیستم ها و بخشهای مختلف بانکی و موارد بیشمار دیگر را می توان از جمله این تحولات دانست که موجب دگرگونیهای چشمگیری در نظام بانکی کشور خواهد شد.با این وجود باز هم ضرورت ایجاب می کند که گامهای جدی‌تری در این راه برداشته شود،چرا که از چند ماه آینده قطعاً بخش خصوصی نیز وارد معرکه خواهد شد و این ورود ناگهانی تدابیری را می طلبد که اگر از سوی مقامهای ارشد بانکی کشور صورت نگیرد باید منتظر ایجاد معضلات و مشکلات فراوانی باشیم.
دکتر محسن نوربخش رئیس کل بانک مرکزی در مصاحبه اختصاصی با فصلنامه بانک صادرات،قول داده است که بستر تغییر ساختار بانکداری کشور را در سال 80 فراهم خواهد کرد.او که بسیار امیدوار و با انرژی صحبت می کند،از آینده‌ای خبر می دهد که بانکهای ایران در یک فضای باز و شفاف به رقابت بایکدیگر می پردازند که این موضوع بیش از هرچیز نوید آینده‌ای شکوفا را می دهد که اقتصاد کشور ما در صورت برخورد نکردن با موانع بحرانی و... باید تا رسیدن به اهداف خود محکم و استوار گام بردارد.
فصلنامه بانک صادرات ضمن تبریک سال نو و آغاز دهه جدید به تمامی خوانندگان از صمیم قلب،آرزو دارد که سیستم بانکی کشور با اقتدار کامل در راه اعتلای پیشرفتهای نوین گام بردارد و در این راه از وجود نخبگان و صاحبنظران در ارتقای بهره وری نهایت استفاده مفید به عمل آید.