چگونه از تزریق پولهای "ناپاک"​ به سیستم بانکی جلوگیری کنیم؟

جنایتکاران و قاچاقچیان مواد مخدر برای اینکه بتوانند پولی را که از طریق نامشروع به‌دست آورده‌اند، وارد سیستم بانکی کنند، به آن جنبة مشروعی می‌بخشند. به این موضوع «پول‌شویی» یا تطهیر پول گفته می‌شود. تطهیر پول ناشی از فعالیتهای جنایی است و در‌حقیقت کتمان کردن چهرة واقعی سرمایه‌ای است که می‌تواند به‌راحتی مصرف شود و نوعی خدمات پشتیبانی برای مجرمان است که از دستاورد جرائم خود لذت ببرند!
هیچ‌کس میزان واقعی پولهایی را که هر‌ساله به این شکل تطهیر می‌شوند، نمی‌داند، اما مجریان قوانین بین‌المللی معتقدند که این مبلغ بالغ بر میلیاردها دلار است (و تخمین فعلی 100 میلیارد دلار در آمریکا و 300 میلیارد دلار در سراسر جهان).
فعالیتهای پول‌شویی تنها به کشورهایی که دارای سیستم بانکی هستند محدود نمی‌شود، بلکه شامل تمام کشورهایی است که قوانین کم یا ضعیفی برای مراقبت از «پول‌شویی» در اختیار دارند. وزارت خزانه دارای آمریکا از تلاش صنعت بانکداری برای کمک به مقابله با ورود پولهای ناپاک به بانکها و اطلاع‌رسانی به مجریان قانون برای برخورد یا فعالیت مشکوک تقدیر کرده است، با این همه، مؤسسات اقتصادی آگاهانه یا ناآگاهانه در فعالیتهای پول‌شویی مشارکت داشته‌اند.
بانکها، مهمترین هدف عاملان پول‌شویی هستند، زیرا آنها پوششها، خدمات و امکاناتی برای کتمان منبع اصلی درآمد خود ارائه می‌کنند مانند چکهای نقدی، چکهای مسافرتی، حواله...
ضروری است بانکها برای جلوگیری از این‌گونه اقدامات بزهکارانه و کمک به تلاش ملی علیه پول‌شویی بدانند که این پدیده چگونه ریشه می‌گیرد. این مقاله دربر‌دارندة‌ اطلاعاتی از سابقه قوانین پول‌شویی، اجرای مقررات مقابله با پول‌شویی علاوه بر آمریکا در سایر کشورها و مسائلی است که بانکها با آن مواجه هستند و شامل ارایه نشانه‌هایی به مسئولان آن بانک‌هاست که ممکن است بانکداران را در مقابله با ورود پولهای ناپاک به سیستم بانکی یاری کند.
زمینه‌ها و سوابق
«پول‌شویی» یک پدیده مخرب یا اغلب مرکبی است که اصولاً دارای سه اقدام مستقل است و معمولاً به طور همزمان رخ می‌دهند، این سه اقدام عبارتند از: تعیین محل، جداسازی منبع درآمد از درآمد (لایه‌لایه کردن) و هماهنگی و تلفیق
تعیین محل: تعیین محلهای مختلف برای واریز درآمدهای کلان به شکل قانونی.
لایه‌لایه‌کردن: جداسازی درآمدها از فعالیتهای مجرمانه با کمک حقوقدانان امور مالی.
هماهنگی و تلفیق: ارائه یک چهرة کاملاً قانونی برای درآمدهای غیر‌قانونی. برای اینکه پول‌شویی موفق باشد، نباید موانعی وجود داشته باشد که این سه مرحله را با مشکل مواجه کند.
بزهکاران مقررات «قانون رازداری بانک» را زیر‌پا می‌گذارند یا در آن دستکاری می‌کنند یا اینکه نادیده می‌گیرند. این کار در ایالات متحده آمریکا رایج‌ترین اقدامی است که برای نفوذ به سیستم بانکی انجام می‌شود، یا به طور طبیعی مبلغ پول را از کشور خارج می‌کنند. در چارچوب سیستم بانکی، پول‌شویان، ممکن است ساختاری برای معاملات خود تعریف کنند، کارکنان خود را مجبور کنند که از ارائه گزارشهای صحیح خودداری کنند یا اینکه تجاری صوری و به شکل قانونی به عنوان پوشش برای اقدامات غیر‌قانونی خود افتتاح حساب ایجاد کنند.
قاچاق پول در گردش به خارج از کشور به‌ویژه به کشورهای با استانداردهای سخت رازداری بانکی، تعقیب و شناسایی مجرمان را برای مجریان قانون سخت می‌کند.
در سالهای اخیر کشورهای زیادی قوانین و مقررات مربوط به مقابله با «تطهیر پول» را به اجرا گذاشته‌اند و این اقدام کار را برای قاچاقچیان و مجرمان سخت‌تر کرده است. مسئولان بانک‌ها و مجریان قانون در سراسر جهان برای گسترش و روابط خود و تبادل اطلاعات در این زمینه تلاش می‌کنند.
قانونگذاری و تدوین مقررات
ایالات متحده آمریکا استانداردها و مقررات قانونی ویژه‌ای را برای جلوگیری از پول‌شویی تدوین کرده که مهمترین آنها عبارتند از:
قانون راز‌داری بانکی مصوب سال 1970.
قانون کنترل «پول‌شویی» مصوب 1986.
قانون سوء استفاده از مبارزه با مواد‌مخدر 1988.
فصل 2532 از کنترل جرائم مصوب 1999.
فصل 206 از قانون بهبود همکاری و اطمینان فدرال از سپرده، مصوب 1991
عنوان 7 از قانون توسعه مشارکت و مسکن مصوب 1992.
این قانون، افشای نام یا ارسال احضاریه برای کسی را که پرده از پول‌شویی و نقض مقررات مربوطه برداشته است، مجاز نمی‌‌داند و مأمورانی که اطلاعات مربوط به اعلام‌کنندگان اطلاعات را فاش کنند تحت تعقیب قرار خواهند گرفت.
اقدامات بین‌المللی برای مقابله با پول‌شویی
ایالات متحده آمریکا تنها کشوری نیست که مقررات مربوط به پول‌شویی را به اجرا گذاشته است. حتی کشورهایی مانند، سوئد یا لوکزامبورگ که مقررات سنتی راز‌داری را اجرا می‌کنند، قوانینی برای بانکها و سایر مؤسسات اعتباری تدوین کرده‌اند که آنها را موظف می‌کند از مشتریان خود شناخت کافی داشته باشند. از زمان تصویب بیانیه کمیته ناظران باسل در‌خصوص اصول پول‌شویی در سال 1988 برخی از سازمانهای بین‌المللی و گروههای محلی مقررات و قوانین جدیدی پذیرفته‌اند، این مقررات شامل قوانین سازمان ملل، گروه ضربت عملیات مالی (FATF) و اتحادیه اروپا است.
اقدامات بانکها برای مقابله با پول‌شویی
بانکداران می‌توانند برای مقابله با پدیده پول‌شویی کمکهای شایان توجهی به دولت کنند. حداقل کاری که می‌توانند انجام دهند این است که تمام گزارشهای مربوط به این پدیده را در زمان مناسب ارسال و از راهنماییهای وزارت خزانه‌داری آمریکا در رابطه با قانون رازداری بانکی پیروی کنند.
تمام بانک‌ها از لحاظ قانونی موظفند برنامه‌ای برای تبعیت از قانون رازداری بانکی تدوین کنند، برای بانکهای ملی این برنامه باید مکتوب باشد.
یک برنامه که شامل اعتماد پیروی است و مانع سوء‌استفاده بانکهاست، باید مدیران عالی‌رتبه را به تبعیت از خود وادارد.
دولت همچنین بانکهای ملی را تشویق کند که سیاستها و راهکارهایی که مشارکت بازرسان (کمیته بازرسان باسل) را تسهیل می‌کند، بپذیرند.
اقدامات دیگری که بانکها باید در این زمینه انجام دهند عبارتند از:
ایجاد یک سیستم مؤثر برای شناسایی سیاستهای مشتریان بانک.
شناخت و آگاهی از ماهیت افراد و گروههایی که مبالغ کلاتی در بانکها سرمایه‌گذاری می‌کنند.
انتقال اطلاعات و گزارش مربوط به موارد مشترک به فعالیتهای مجرمانه به مسئولان ذیربط.
بانکداران، این علایم و نشانه‌ها را به خاطر بسپارید
تطیر‌کنندگان پولهای نامشروع، به شیوه‌های مختلف اقدام به این کار می‌کنند. پول‌شویی اکنون با روشهای پیشرفته‌تری صورت می‌گیرد و روابط پیچیدة مالی ایجاد و مسیرهای بیشتری از طریق مؤسسات اعتباری برای این افراد تشکیل شده است.
ممکن است وضعیتهایی که در زیر به آنها اشاره می‌شود، نشانه‌ای از اقدامات پول‌شویی باشد، این وضعیتها مطمئناً همه موارد را شامل نمی‌شود اما می‌تواند بانکداران را در شناسایی راههایی که پول‌شویان ممکن است انتخاب کنند، کمک کند:
مواظب فعالیتهایی که ارتباط منطقی با کار و تجارت مشتری ندارد، باشید.
مواظب ویژگیهای غیر‌عادی یا فعالیتهای غیر‌معمول باشید.
مراقب تلاشهای برخی از مشتریان بریا خودداری از اعلام گزارش یا خواسته‌های بانک در‌خصوص سوابق مالی باشید.
مراقب پولهای خاصی که فعالیتهایی را به صورت انتقالی انجام می‌دهند باشید،
مواظب مشتریانی که اطلاعات ناکافی یا مشکوک ارائه می‌کنند، باشید،
مراقب رفتار برخی از کارکنان بانک باشید.
مراقب تغییراتی که در معاملات بانک می‌شود، باشید.
مواردی که ذکر شد، ممکن است نیازمند توجه بیشتری باشد. البته صرفاً یک تغییری که در فهرست مذکور رخ می‌دهد، به این معنی نیست که کاری غیر‌قانونی انجام شده است، بلکه بیانگر این مطلب است که معاملاتی در بانک انجام می‌شود نیازمند بررسی دقیق و موشکافانه است. بسیاری از این اقدامات به رغم اینکه با رفتار مشتری هیچ‌گونه ارتباط منطقی ندارند، مشکوک و شبهه‌انگیز هستند، بسیاری از این فعالیتها با بررسیهای دقیق قابل شناسایی از فعالیتهای اقتصادی مشروع هستند، از طرف دیگر، سایر معاملاتی که در بالا ذکر نشده، ممکن است در‌صورتی‌که با فعالیتهای عادی و طبیعی یک مشتری خاص تناسبی نداشته باشد، مشکوک و شبهه‌انگیز باشند.
گزارشهایی که در کمک به بانکداران مؤثر است
موارد زیر گزارشهایی هستند که به طور معمولی با اهداف دیگری تهیه و تنظیم می‌شوند، اما می‌توانند بانکداران را در شناسایی اقدامات پول‌شویی یاری کنند.
*درخواست گزارش عملکرد حسابهای سپرده جاری.
*گزارشهای مشکوک شخصی.
*موارد ثبت‌شده حواله‌های وارده و صادره (لگاریتم عددی).
*لگاریتم پولی 3000 دلار
این موارد با هدف کمک به مسئولان بانکها برای شناسایی فعالیتهای ی که سازمانهای جنایی در تطهیر پول انجام می‌دهند، ارائه می‌شود.
این موارد همچنین بیانگر تأکید مجدد بر لزوم شناخت همه جانبه از سیاستهای مشتری بانک است. اگرچه مسائلی که توضیح داده شد ممکن است، ملیتها یا مناطق جغرافیایی خاص را شامل شود، اما آنچه مهمتر است، فعالیت غیر‌مشروع و جنایی است. تمرکز بر گروههای قومی و نژادی با برخی کشورهای خاص که درگیر این مسائل هستند، می‌‌تواند باعث دید یک بعدی شود و بانکداران را از شناسایی سازمانهایی که با توجه به شرایط و مناطق خاص جدید تشکیل شده‌اند، بازدارد.