سرمایه گذاری در سهام، راه سهل اما پر از ریسک

بررسی بازار مالی ایران و چگونگی ورود به بازار بورس
براساس نظریه «فما» بازار قوی و کارآ باید دارای ویژگیهایی از قبیل اطلاعات ارزان، انبوه سرمایه‌گذاران خبره، انبوه ابزار مالی و ... باشد.
خیلی از افراد واقعاً‌ نمی‌دانند یک سهم چیست؟ بسیاری تصور می‌کنند سهام بازی یا قمار است. در‌واقع سهام به معنی مالکیت در قسمتی از یک شرکت است و در اختیار داشتن بخشی از داراییهای شرکت در شکل سهام دستیابی به بخشی از سود و حق رأی از مزایای سهام است و به عبارتی «هر که سهمش بیش، سودش بیشتر». علت انتشار سهام توسط شرکتها تأمین مالی است که این مبالغ برای توسعه، بازسازی و نوسازی تجهیزات، بازاریابی و غیره به کار گرفته می‌شود. روش دیگر تأمین مالی، انتشار اوراق قرضه است.
دو نوع سهام وجود دارد: سهام عادی و سهام ممتاز،‌ سهام ممتاز درجه‌ای از مالکیت در یک شرکت را نشان می‌دهد که پرداخت مبلغی به عنوان سود به صورت تضمین توسط شرکت انتشار‌دهنده در قرارداد مطرح است. در برخی موارد سهام متاز قابل باز‌خرید هستند.
بازار سهام به دو شکل فرعی و اصلی تشکیل می‌شود: بازار سهام تسهیل‌کننده مبادله سهام بین خریداران و فروشندگان است و از این طریق به کاهش ریسک سرمایه‌گذار کمک می‌کنند، بازارهای سهام معروف در نیویورک، لندن و توکیو قرار دارند.
چرا قیمت سهام تغییر می‌کند؟ یکی از دلایل تغییر سهام، شرایط بازار و تفاوت بین عرضه و تقاضاست. از سوی دیگر صدها عامل در تغییر قیمت سهام نقش دارند. مهمترین این عوامل سود شرکت است. به طور تاریخی و در طول زمان سهام از یک رشد نسبی حداقل 10 تا 12 درصد در بازارهای بین‌المللی برخوردار بوده است.
در تابلو بورس معمولاً نام سهام و اوراق بهادار، سود، نسبت قیمت به سود، حجم معاملات،‌پائین‌ترین، بالاترین و مبلغ نهایی قیمت سهام قید می‌شود. یکی از مهمترین اطلاعات که در تابلو منعکس می‌شود، خالص تغییر به صورت مثبت یا منفی است که موارد مثبت حاکی از افزایش حجم معامله و قیمت،‌ نسبت به آخرین روز کاری (روز قبل) است.
بازار پررونق (Bull) و بازار کم‌رونق و راکد (Bear) دو حالت از بازار هستند. در بازار پر‌رونق قیمت سهام در حال افزایش است، اشتغال توسعه پیدا می‌کند،‌ تولید ناخالص داخلی و به‌طور‌کلی سطح تولید بالا می‌رود، این بازار همیشه پایدار نیست، چون در یک زمان سهام به شدت افزایش قیمت پیدا می‌کند (Overvalued). برعکس در بازار کم‌رونق، کسادی، تنزل قیمت و نرخ بیکاری زیاد و تورم شدید وجود دارد. دو روش در بازار کم‌رونق و کساد یعنی فروش سهام استقراضی (Short Selling) و دیگر ایستادن در کنار تا زمان محو شرایط کسادی است. کسب سود زیاد در یک دوره کوتاه‌مدت (Pig) ممکن است به از دست‌ دادن کل سرمایه‌گذاری در موارد پر‌ریسک بینجامد.
خریداری سهام از دو طریق ممکن است:
استفاده از کارگزار به عنوان متداول‌ترین روش تجربه شده،
طرحهای تجدید سرمایه‌گذاری سود و یا طرح سرمایه‌گذاری مستقیم.
روش سفارش به حالتهای زیر صورت می‌گیرد:
همه یا هیچ (ALL or None- AoN)،‌ سفارش روز (بدون اعتبار در روز بعد)، سفارش پابرجا مگر در حالت ابطالی (G.T.C- Good Till Cancelead)، اجرا یا ابطال فوری (Fill or Kill)، سفارش محدود در قیمت مشخص (Limit order).
استحکام بازار سهام با ابزارهای مختلف سنجیده می‌شود. یکی از بهترین ابزارها شاخص است که یکی از قدیمترین شاخص‌ها «داوجونز» (DJIA) نام دارد که از سال 1896 به‌وسیله چارلزداو (Charles Dow) معرفی شد. این شاخص 30 شرکت بزرگ و پر‌نفوذ را در بر می‌گیرد.
به‌طور‌کلی شاخص یک مقدار، آماری از تغییرات سبد سهام است. برخی از شاخصها با ورود رایانه به عرضه بازار سرمایه بیشتر به تشکیل سرمایه توسط بازار برای شرکتها توجه می‌کنند تا صرفاً تغییرات قیمت سهام شاخص معروف دیگر استاندارد و پورز (S & P= Standard & Poors) است که به 500 شرکت با اندازه‌های کوچک و بزرگ اختصاص دارد. شاخص بورس تهران (TEPIX) نسبت کل ارزش روز سهام شرکتها به کل ارزش پایه سهام شرکتهاست که هم‌اکنون بالغ بر 4000 واحد رسیده است.
هم‌اکنون خریداری و معامله سهام و اوراق بازار سایر بورسها در سطح جهانی و از طریق اینترنت امکان‌پذیر شده است. برای این‌گونه خرید باید شخص دارای حساب پوششی (Wrap account) باشد و از طریق شبکه اینترنت با آدرس کارگزار خاصی تماس گرفته و سهام مورد‌نظر خود را مشخص کند. در برخی موارد پیشنهادهای خاصی توسط کارگزاران ارایه می‌شود که خریدار می‌تواند درجه‌بندی کارگزار را مورد‌توجه قرار دهد.
برای آگاهی از آخرین وضعیت سهام، مطالعه و بررسی تابلوی بازار ضروری به نظر می‌رسد. تابلو قیمتها اطلاعاتی از پائین‌ترین، بالاترین و مبلغ نهایی قیمت ارائه می‌دهد.
شرایط پذیرش در بازار سهام
شرایط پذیرش در بازار سهام شامل محدودیت‌هایی است که به پذیرش شرکتهای مطمئن، سودده و برخوردار از آینده امیدوار‌کننده می‌انجامد این شرایط در‌واقع همانند یک فیلتر عمل می‌کند و از ورود شرکتهای ضعیف و دارای عملکرد مالی اقتصادی نامطلوب جلوگیری می‌کند. در شرایط پذیرش شرکتها به بورس اوراق بهادار تهران، تراز مالی مثبت، سوددهی و تضمین امکان سودآوری آتی، ساختار سهامی عام، حداقل سرمایه ده میلیون ریال، حداکثر 49 درصد سهام متعلق به دولت و مطابقت با استانداردهای مالی از موارد مهم شرایط قلمداد می‌شود. در‌غیر‌این‌صورت شرکتها به جای پذیرش در گروه شرکتهای تابلوی اصلی در تابلوی دوم وارد می‌شوند و تا احراز شرایط کامل به تابلوی اصلی راه نمی‌یابند.
سرمایه‌گذار اعم از شخصیت حقیقی یا حقوقی برای ورود به بازار سهام و سرمایه‌گذاری در این بازار الزاماً نیاز به حداقل اطلاعات در زمینه‌های مختلف بازار سرمایه دارد. این اطلاعات دربرگیرنده مواردی است که مهمترین آنها عبارت‌اند از:
بازار مالی از نگاه عام (دیدگاه عمومی) و مقایسه آن با سایر بازارها
بازار مالی از نگاه تخصصی، ترکیب بازار مالی و جایگاه بازار سرمایه.
عناصر اساسی تشکیل‌دهنده بازار به‌ویژه ابزار، مقررات، دلالان، ارکان.
انواع دارایی: واقعی، مالی.
عوامل مؤثر (درون و برون سازمانی)، در نوسانات قیمت اوراق بهادار، ریسک و بازده.
انواع سرمایه‌گذاری از جهت ریسک‌پذیری (کم‌ریسک، متوسط ریسک، پر‌ریسک)
تخلفات و اختلالات بازار
شاخصها و ابزارهای اساسی محک بازار (EPS. DPS, B. P/E. Q. ROI. ROE).
رابطه بانک، بیمه و بورس و صندوقهای بازنشستگی
10- شرایط ورود شرکتها به بورس، شرایط پذیرش کارگزاران، شرایط خرید‌و‌فروش سهام
11- فنون استفاده بهینه از امکانات بازار.
12- تکنیک‌های پیشرفته ارزیابی و استفاده از بازار سهام در عرضه بین‌المللی (Internet)
بازار مالی
دیدگاه‌های نظری، بازار مالی و برخورداری اقتصادها از این بازار را در شکل‌های مختلف بیان می‌کنند.
نظریه ساختار مالی ریبزینسکی (Rybczinski) کشورها را در 2 گروه بانک محور (Bank- based) و بازار محور (Market- based) تقسیم‌بندی می‌‌کند. در گروه کشورهای «بانک محور» پایه و محور خدمات مالی در اختیار بانکهاست و مؤسسات پولی، اعتباری و شبکه بانکی تجهیز و تأمین مالی اقتصاد را بر‌عهده دارند. نقش بازار در این سیستم مالی ضعیف و کمرنگ است، در‌حالی‌که در ساختار «بازار محور» بازار پول، سرمایه و شبکه گسترده بازار و تأمین اطمینان به گسترش ریسک‌پذیری در اقتصاد کمک می‌کنند.
دیدگاه دیگر توسط فما (Fama) بازار مالی را به 3 گروه: بازار تضعیف، نیمه‌قوی و قوی تقسیم می‌کنند. براساس نظریه فما بازار قوی یا کارا (Efficient Market)، دارای ویژگیهایی به شرح زیر است:
* تعداد متنوع ابزار مالی یا اوراق بهادار.
*تعداد انبوه فعالان و سرمایه‌گذاران.
*تصادفی‌بودن روند قیمتها و استقرار قیمتهای محک‌خورده در بازار
*انواع واسطه‌های بازار
بازار مالی در 3 بخش: بازار پول، بازار سرمایه و بازار تأمین اطمینان تقسیم می‌شود:
در‌واقع پول توسط بازار پول، اطمینان توسط بازار بیمه و تأمین اطمینان و سرمایه در بازار سرمایه تأمین و ارائه می‌شود. تجسم عینی 3 بازار را می‌‌توان در بانک، بیمه و بورس جستجوکرد. بهترین نمونه اشخاص حقوقی یا شرکت به منظور سرمایه‌گذاری، شرکت سهامی است که گردش پول و سرمایه با دو مزیت عمده زیر را در اختیار دارد:
تأمین مالی از طریق انتشار و عرضه سهام از وام، قرضه و سایر روشهای استقراضی.
2- انتقال مالکیت در سهل‌ترین شکل ممکن و به صورت سهام.
ابزارهای مالی
محصولات بازار مالی که فعالیت بازار مالی بر محور ایجاد و مبادله آنها قرار دارد، ابزار مالی نامیده می‌شود. ابزارهای مالی معروف و شناخته‌شده را می‌توان در 3 گروه ابزارهای مالکیتی، ابزارهای اعتباری و ابزارهای مشتقه تقسیم‌بندی کرد.
ابزارهای مالکیتی: اوراق بهادار مبتنی بر احراز مالکیت دارنده آن هستند.
ابزار اعتباری: اوراق بهادار مشمول وام و اعتبار و مبتنی بر استقراض هستند. از قبیل اوراق قرضه یا اوراق مشارکت
اوراق مشتقه: اوراق بهاداری شامل تمام یا بخشی از حقوق اوراق مالکیتی و اعتباری هستند.
3 گروه اوراق بهادار و ابزارهای مالی از جهت اصل و نوع متفاوت هستند. در اوراق مالکیتی قطعیت مبلغ اصل و سود متعلقه در پرده ابهام قرار دارد، در‌حالی‌که در اوراق اعتباری هم اصل و هم فرع در قرارداد مشخص و از قبل تعیین می‌شود. اوراق مشتقه از حیث اصل و فرع شکلهای متفاوتی دارند که بستگی به شرایط اینگونه اوراق دارد.
ریسک و بازده
ریسک احتمال تغییر و تفاوت ارزش یک متغیر مانند درآمد نسبت به ارزش مورد انتظار است و بازار سرمایه، بازده اوراق سرمایه‌ای و درجه مخاطره آنها از رابطه مثبت برخوردار هستند که به صورت نمودار زیر همان‌گونه که نمودار نشان می‌دهد، دستیابی به بازده سرمایه‌گذاری در نرخ بالا، متضمن قبول مخاطره متناسب و در سطح بالا است. ریسکهای متداول در فعالیت‌های اقتصادی را ریسک مالی، ریست تجاری (یا فعالیت)، ریسک نوسان نرخ بهره و ریسک بازار تشکیل می‌دهد.
ریسک مالی مخاطرات ساختار مالی یا ساختار سرمایه مربوط به تصمیمهای تأمین مالی و استقراض جدید توسط شرکت است و به‌طور‌کلی مخاطرات مربوط به اقلام سمت چپ ترازنامه (بدهیها) را در بر می‌گیرد. هر اندازه بدهی بالاتر برود، ریسک مالی نیز افزایش می‌یابد.
ریسک تجاری یا عملیاتی ناشی از ترکیبها داراییها و تصمیمهای عملیاتی شرکت است.
ریسک نوسان نرخ بهره، مخاطرات مکرر نرخ بهره است که ارزش اوراق بهادار به‌ویژه اوراق بهادار با سود ثابت و قراردادی مانند اوراق قرضه را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. ریسک بازار احتمال عدم فروش مجدد اوراق بهادار است که تحت‌تأثیر عوامل بازار به‌ویژه فضای رقابتی پدید می‌آید.
بازار سرمایه ایران
بازار سرمایه، بازار مبادله اقلام سرمایه‌ای. به‌طور عمده داراییهای مالی و به طور مجسم اوراق بهادار است. بورس اوراق بهادار تهران به‌عنوان نماد شناخته شده بازار سرمایه از ویژگیهای یک بازار مالی درحال‌توسعه برخوردار است. در بورس اوراق بهادار تهران، به‌عنوان یک بازار ثانویه، تعداد و تنوع کارگزاران یا واسطه‌های مالی و سرمایه‌گذاری، تعداد صنایع و شرکتهای پذیرفته شده، تعداد سرمایه‌گذاران و سهامداران، تنوع شرکتهای سرمایه‌گذاری اعم از بانکی و غیر‌بانکی و مجموعه‌های مدیریتی و نظارتی از‌جمله شورای بورس ابعاد این بازار را بیان می‌کنند.
در بورس اوراق بهادار تهران 4 شاخص کلی، شاخص مالی،‌ بازده نقدی، قیمت و بازده نقدی و شاخصهای متعدد دیگری به تناسب نیاز سرمایه‌گذاران و فعالان مورد‌استفاده قرار می‌گیرد.
شاخص مالی،‌ شاخص صنعت، فعالیتهای جنبی و واسطه‌گری (با کد 67) و شاخص صنعت، شاخص همه شرکتهای بورس با تفاضل کد 67 است. شاخص بازده نقدی معرف شاخص بازدهی سودهای نقدی پرداخت شده، و شاخص قیمت و بازده نقدی معرف نوسانات قیمتی و موارد ناشی از تقسیم سود نقدی و به‌طور‌کلی برآیند شاخص کل و بازده نقدی هستند. یکی از متغیرهای مهم در بورس تهران که برای تحلیلگران پیشرفته می‌‌تواند مورد بهره‌برداری قرار گیرد، ریسک سیستماتیک با ضربت بتا () است که عبارت است از نسبت نوسانات بازده اوراق بهادار نسبت به نوسانات بازده بازار با شاخص کل بورس
چهره بورس تهران و شرایط حاکم بر آن را می‌‌توان از اعداد و ارقام زیر شناسایی کرد.
صنایع پذیرفته شده در بورس
تعداد شرکتها
P/E صنعت
شاخص صنعت
سرمایه کل صنعت
ارزش بازار سرمایه
استخراج کانی فلزی
3
1/6
424
2/226
6/575
استخراج سایر معادن
2
4
362
150
346
غذایی و آشامیدنی
42
5/4
2678
5/868
6/5102
ساخت منسوجات
26
2/8
253
8/396
2/743
چوب و محصولات چوبی
2
7/3
4528
12
3/48
کاغذ و محصولات کاغذی
9
7/3
1716
70
446
انتشار و چاپ و تکثیر
2
6
8/1010
110
4/281
تصفیه نفت سوخت هسته‌ای
2
6/7
12030
5/47
1765
ساخت مواد شیمیایی
50
6/5
3532
2169
16882
محصولات لاستیک و پلاستیک
11
6/3
1922
3/351
1646
محصولات کانی غیر‌فلزی
41
6
4087
1302
10257
ساخت فلزات اساسی
14
7/4
1407
8/479
2304
محصولات فلزی فابریکی بجز ماشین
16
¼
2221
5/374
1256
ماشین‌آلات و تجهیزات طبقه‌بندی
27
4
1670
789
1940
ساخت ماشین‌آلات دفتری- حسابداری
1
5/3
2/86
6/15
4/60
دستگاه‌های برقی
9
3/4
-
180
1860
رادیو تلویزیون
5
-
840
7/346
7/690
وسایل نقلیه
21
4
1054
3037
9513
تجهیزات حمل‌ونقل
3
7/4
1675
4/33
1720
ساخت مبلمان مصنوعات طبقه‌بندی
2
5/13
100
6/13
1/15
ساختمان
1
4
100
50
105
واسطه‌گری مالی
19
2/5
8754
6840
18252
 
انواع ریسک در بازار سرمایه
بازار سرمایه به علت ماهیت سرمایه‌گذاری با انواع ریسک مواجه است. یک جمله قصار مالی می‌گوید: «جاده کامیابی همواره تحت‌ تعمیر است»، به این معنی که دستیابی به توفیق با افت‌و‌خیزهای زیادی همراه است. ریسکها سرمایه‌گذاری در بورس اوراق بهادار را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند. برخی از این مخاطرات که درونزاد و ناشی از عملکرد شرکتها و دست‌اندر‌کاران آنها است، اجتناب‌پذیر، قابل تقلیل و حتی حذف هستند، ولی مخاطرات برونزاد یا ریسکهای ناشی از شرایط فرا‌بورس، وضع اقتصاد کلان یا اقتصاد بین‌المللی به سادگی گریزپذیر و قابل‌حذف نیستند. یک مثال از مخاطرات برونزاد تحولات شوک‌آمیز حوادث 11 سپتامبر سال گذشته آمریکاست که به عنوان ریسک سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بر فعالیت اغلب بازارها تأثیر گذاشت و کاهش شاخص و توقف مقطعی معاملات بازارها را به دنبال داشت.
تقلیل مجموعه پیچیده ریسکها کار ساده‌ای به نظر نمی‌رسد. به همین دلیل اکثر دانشمندان به‌ویژه محققان چند دهه گذشته از‌جمله «شارپ» و «مارکوتیز» تأکید دارند که تقلیل ریسک از طریق نوع سرمایه‌گذاری امکان‌پذی است که به صورت انواع اوراق بهادار و داراییهای مالی (شامل اوراق قرضه، سهام و سایر اوراق بهادار)، یا مجموعه اوراق بهادار و داراییهای فیزیکی می‌‌تواند تشکیل شود به عنوان مثال برخی شرکتهای بیمه در ایران مجموعه سرمایه‌گذاری‌های متشکل از انواع سهام و داراییهای فیزیکی از قبیل املاک و مستغلات را در اختیار دارند.
سرمایه‌گذار می‌تواند به جای صرف وقت و هزینه برای انتخاب یک پرتفوی متشکل از سهام داراییها، سهام شرکتهای سرمایه‌گذاری را خریداری کند. این خریداری به معنای گزینه‌های متعدد سرمایه‌گذاری است که در‌مجموع در یک سهم توسط شرکتهای سرمایه‌گذاری عرضه می‌شود و تخصص سرمایه‌گذار با خریداری این سهام از نوسانات و موارد متعدد در ریسک معوق می‌ماند.
شناسایی، اندازه‌گیری و مدیریت ریسک سه مرحله اساسی در مقابله با مخاطرات هستند. مشکل برخی از سرمایه‌گذاران این است که از وجود و ابعاد برخی ریسکها بی‌اطلاع هستند و بدون شناخت کافی وارد بازار می‌شوند و یا در شرایط نامناسب تصمیم به فروش سهام می‌گیرند. سرمایه کمیاب،‌حساس و فرار است و حساسیت آن تا حدود زیادی به‌وجود ریسکها ارتباط دارد. کوچکترین مسئله تأثیر‌گذار بر شرایط اطمینان، سرمایه‌گذرا را دچار دغدغه می‌کند که در اثر آن ممکن است به بدترین تصمیم اقدام کند.
ورود به بازار بورس از طریق آشنایی با ابزارها، واسطه‌گران، روند گذشته قیمت و بازده، و به‌طور‌کلی دستیابی به اطلاعات مورد‌نیاز صورت می‌گیرد، حداقل اطلاعات مورد‌نیاز در شاخصهای هفتگانه زیر خلاصه می‌شود که عبارتند از:
Eps (سود عایدی هر سهم).
Dps (سود نقدی تقسیمی برای هر سهم)
Rol (بازده کل شرکت)
RoE (بازده سهامداران)/
Q (نسبت بدهی شرکت)
B (ریسک سیستماتیک)
P/E «نسبت قیمت به بازده (سود عایدی هر سهم)»
انتخاب یک سرمایه‌گذاری کل از سه طریق صورت می‌گیرد:
روش بررسی اساسی و همه‌جانبه
روش بررسی فنی یا تکنیکال
روش مجموعه سرمایه‌گذاری یا پرتفولیویی
سرمایه‌گذاری که از امکانات، آگاهی و دانش کافی در زمینه مطالعات اقتصادی برخوردار است، ترجیحاً از روش اول برای ورود و انتخاب سرمایه‌گذاری استفاده می‌کند، ولی سرمایه‌گذاران فاقد اطلاعات کافی الزاماً به روش دوم یا سوم متوسل می‌شوند.
در حالت اتکا به حداقل اطلاعات یا شاخصهای هفتگانه، چنانچه در مورد یک شرکت این شاخصها در اکثر موارد وضع مثبت و امیدوار‌کننده نشان دادند، انتخاب سرمایه‌گذاری دشوار و دور از دسترس نخواهد بود.
روش بررسی اساسی یا همه‌جانبه:
در این روش که شامل سه مرحله بررسی اقتصادی، بررسی صنعت و بررسی شرکت است، انتخاب سهام از کلیه ابعاد مورد ارزیابی دقیق و همه‌جانبه قرار می‌گیرد. در بررسی اقتصادی کلیه زمینه‌های اقتصادی به طور مستقیم و یا غیر‌مستقیم بر عملکرد صنایع و شرکتها تأثیر‌گذار هستند، مورد بررسی قرار می‌گیرد.
این موارد به طور عمده متغیرهای زیر را در بر می‌گیرند:
نرخ رشد اقتصادی (تولید ناخالص ملی)، نرخ رشد اشتغال، نرخ تورم، نوسانات نرخ بهره، نوسانات نرخ ارز، کسری بودجه، برنامه‌های اقتصادی دولت، تراز پرداختها یا حساب ارزی دولت، تغییرات مقرراتی، رشد بخشهای صنعت، کشاورزی و خدمات، توسعه صادراتی و رشد حجم صادرات، تغییر ارزش پول... با مشاهده شرایط مثبت و امیدوار‌کننده در این عوامل، بررسی اقتصادی تکمیل‌شده و مرحله دوم با عنوان مطالعه صنایع شروع می‌شود.
در بررسی صنعت، جایگاه صنعت در اقتصاد داخلی، نسبتهای مالی در صنایع مختلف،‌ عمر و سنوات فعالیت صنعت و همچنین صادرات هر صنعت ارزیابی می‌شود. چنانچه در یک صنعت سایر موارد با ابعاد مثبت و روند قابل‌قبول مشاهده شد، صنعت مذکور به عنوان زمینه و صنعت تحت سرمایه‌گذارای در‌نظر گرفته می‌شود. گام سوم در بررسی همه‌جانبه، انتخاب شرکت یا سهام از میان صنایع پیشرو و موفق‌ است. در این مرحله بررسی شرکت از طریق چهار گروه نسبتهای نقدینگی، فعالیت، سود‌دهی و بدهی و همچنین بررسی 7 شاخص مهم که در مقایسه شرکتها مطرح هستند انجام می‌شود.
روش بررسی فنی:
بررسی فنی به معنی استفاده از اطلاعات تاریخی گذشته در زمینه کسب اطلاعات معاملاتی سهام به منظور ارزیابی وضع موجود و در آینده سهام تلقی می‌شود. در‌واقع از روند بازدهی گذشته سهم، قیمت آینده آن پیش‌بینی می‌شود. سرمایه‌گذاران یا معامله‌گران ریسک طلب این روش را ترجیح می‌دهند، زیرا این‌گونه معاملات از درجه ریسک بالایی برخوردار است و مشخص نیست که آینده قیمت سهام همانند گذشته آن باشد. بررسی فنی به روش «چارتیست» (Chartist) نیز معروف است زیرا از این طریق معامله‌گران و واسطه‌‌های بازار با اتکا به چارت و نمودار روند قیمت یا بازده سهام، سرمایه‌گذار را به سرمایه‌گذاری تشویق می‌کنند.
بررسی پرتفولیویی یا مجموعه سرمایه‌گذاری:
در این روش مجموعه‌های مختلف سرمایه‌گذاری در بازار سهام ارزیابی می‌شود، پرتفوی یا مجموعه سرمایه‌‌گذاری با درجه خطر‌پذیری تحلیل شده، مواجه است. وقتی از سرمایه‌گذاری معین به تعدادی سرمایه‌گذاری به صورت مجموعه‌‌ای تغییر وضع می‌دهیم، ریسک کاهش و بازده و یک بازده مطمئنه و نسبتاً قطعی نزدیک می‌شود. خرید سهام شرکتهای سرمایه‌گذاری نمونه‌ای از این نوع انتخاب است. در یک بازار کارا سرمایه‌گذاران غالباً به بازار اعتماد و رشد سرمایه‌‌گذاری خود را در سهام شرکتهای سرمایه‌گذاری جستجو می‌کنند. به همین دلیل تعداد شرکتهای سرمایه‌گذاری در کشورهای پیشرفته روز‌افزون و با رشد زیاد همراه است.
فرمولهای و روش محاسبه سود عایدی هر سهم (EPS)
برای محاسبه EPS‌ به دو عدد فروش و نسبت سود به فروش نیاز داریم. عدد فروش را می‌توان به 5 روش زیر محاسبه نمود. (با فرض ارایه آمار 8‌ماهه سود و زیان و یا تولید و فروش سال جاری)
فروش محاسباتی فروش واقعی 12‌ماهه سال قبل/ فروش nماهه سال قبل فروش nماهه سال جاری
فروش محاسباتی فروش واقعی 12‌ماهه سال ماقبل/ فروش nماهه 2 سال ماقبل فروش واقعی 12‌ماهه سال قبل
فروش محاسباتی فروش واقعی 12‌ماهه سال ما‌قبل/ فروش واقعی 12‌ماهه 2 سال قبل فروش واقعی 12‌ماهه سال قبل
فروش محاسباتی فروش nماهه/ (7/0- N)3/11
از 5 روش بالا عدد فروش محاسبه و میانگین 5 فروش محاسباتی را در‌نظر می‌گیریم. چنانچه میانگین فوق کمتر از 20‌درصد انحراف نسبت به فروش پیش‌بینی شرکت داشته باشد، فروش فوق را به عنوان فروش محاسباتی در‌نظر می‌گیریم. ولی اگر محاسبات فوق بیش از 20‌درصد انحراف نسبت به فروش پیش‌بینی شرکت داشته باشد، مطالعات بیشتر مربوط به آمارهای تولید و فروش و غیره می‌باید مدنظر قرارگیرد تا پس از آن فروش محاسباتی قابل‌دسترسی باشد.
بازار سرمایه به علت ماهیت سرمایه‌گذاری با انواع ریسک مواجه است. یک جمله قصار مالی می‌گوید: «جاده کامیابی همواره تحت تعمیر است».
برای محاسبه نسبت سود به فروش باید عوامل زیر را در‌نظر گرفت:
روند نسبت سود به فروش میاندوره‌ای سنوات قبل، روند نسبت سود به فروش واقعی سنوات قبل، سود به فروش پیش‌بینی‌شده، آخرین سود به فروش میاندوره‌ای سال جاری و همچنین پیگیری عوامل انحراف نسبت به سود فروش تحقق‌یافته میاندوره‌ای با پیش‌بینی نسبت فوق و همچنین بررسی یکی از مهمترین عوامل تأثیر‌گذار به عنوان اینکه شرکت فوق در پیش‌بینی ارایه‌شده، آیا سایر درآمدها را نیز دارد یا خیر و چه مقدار از این سود در عملکرد nماهه خود تحقق یافته است.
نمونة محاسباتی
کارتن پارس (آمار 9‌ماهه)
فروش: 45/80
فروش: 7/80
فروش: 6/128 (حذف)
فروش: 7/94
فروش: 76
834: 85/3/1
07/1=4/77: 83
533/5=3: 6/16= 20%* 83 =EPS
رشد قیمت محصولات کارتن پارس 27% افزایش یافته است.
940/82= 800/5* 3/14= 20%* 63/71
تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاری در بورس اوراق بهادار
تصمیم‌گیری و سرمایه‌گذاری در بورس اوراق بهادار بستگی به عوامل مختلفی دارد که به بررسی مهمترین آنها می‌پردازیم:
شیوه‌های رایج سرمایه‌‌گذاری: سرمایه‌گذاری در بورس اوراق بهادار از راههای مختلف صورت می‌گیرد، این روشها ممکن است به صورت:
الف- شرکت در پذیره‌نویسی که از طریق جراید به اطلاع عموم می‌رسد.
ب- استفاده از مقررات الزام قانونی واگذاری 35 درصد سهام به کارکنان مؤسسات تحت واگذاری
ج- شرکت مستقیم در داد‌وستد که با سفارش به کارگزاران بورس انجام می‌شود.
شیوه‌های دیگر سرمایه‌گذاری نیز مطرح است که در هر روش سرمایه‌گذار باید از حداقل اطلاعات برای سرمایه‌گذاری بهره جوید.
عوامل تعیین‌کننده و تأثیر‌گذار بر بازار سهام:
عوامل متعددی بازار سهام را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند. این عوامل را می‌توان در مقررات، سیاستهای کلان اقتصادی شامل سیاست پولی، سیاست بازرگانی، سیاست مالی و سیاست سرمایه‌گذاری و همچنین در ساختار کلان اقتصادی، ساختار اداری، مالی و اقتصادی بازار سهام، صنایع و شرکتها جستجو کرد. در‌حالی‌که بورس مأمن سرمایه‌های پولی کوچک و بزرگ برای سرمایه‌گذاریهای بلند‌مدت است، در‌ صورت فقدان نظارت کافی و مناسب می‌توانند به یک باشگاه مالی در‌اختیار سهامداران عمده و برخی فعالان تبدیل شود. این عوامل که از آنها به عنوان «اشخاص دارای اطلاعات محرمانه و اثرگذار بر قیمتها» (Insider) یاد می‌شود. بخشی از مجموعه عوامل تأثیر‌گذار بر بازار سرمایه را تشکیل می‌دهند.
در‌مجموعه اشخاص دارای دسترسی به اطلاعات دست اول و محرمانه، می‌توان از مدیران شرکتها، بازرسان، حسابرسان، سهامداران و مشتریان عمده (دارای بالغ بر 5 درصد سهام یا معاملات شرکت) بانکها و طلبکاران عمده در کلیه مقامات اقتصاد مالی نام برد.
دلالان که در سه گروه کارگزاران، معامله‌گران و دلالان تخصصی قرار می‌گیرند از عوامل مهم تأثیر‌گذار بر فعالیت بازار سهام هستند. در یک دسته‌بندی دیگر عوامل تأثیر‌گذار بر بازار سهام را می‌توان به 2 گروه عوامل فرابورس و عوامل درون‌بورس تقسیم‌بندی کرد که در عوامل برونزاد (فرابورس) پدیده‌هایی همچون تورم، نرخ ارز، سیاستگذاریها، مقامات تصمیم‌گیرنده یا شورای بورس، و در عوامل درونزاد (درون بورس) ترکیب دست‌اندرکاران و فعالان از‌جمله این موارد هستند.
تحلیل شرکتها و صنایع:
صنایع و شرکتها از ابعاد مختلف تحلیل می‌شوند تحلیل مالی و اقتصادی یکی از این بررسیها است. در این تحلیل وضع نسبتهای مالی و انحراف آنها از میزان استانداردهای مالی بررسی و ارزیابی می‌شود. می‌توان از استهلاک داراییهای ثابت و ماشین‌آلات، ساختار مالی، میزان بدهی و موارد دیگری برای ارزیابی کمک گرفت.
تصمیم‌گیری متناسب با شرایط
ارزیابی شرایط اقتصادی از جهت چرخه اقتصاد که در چهار مرحله رونق، رکود، بحران (کساد) و بهبود مطرح هستند، تصمیم‌گیری را دچار تغییر می‌کنند، ساختار اقتصاد،‌ وضعیت چرخه اقتصاد، وضع بازارهای مالی، مقررات، رقابت، مالیات و پدیده‌های مشابه بر تصمیم‌گیری تأثیر می‌گذارند، بنابراین نمی‌توان تصمیمات را در کلیه شرایط بهینه و قابل‌اجرا تلقی کرد و لزوماً باید تصمیمات با توجه به شرایطی اتخاذ شوند.
مثلاً در شرایط فعلی که نوعی ابهام و خلاء تصمیم‌گیری بر بازار مالی حکمفرماست، عده‌ای می‌پرسند آیا باید دست نگه‌ داشت؟ برخی اعتقاد دارند که بهترین موقع برای خرید است و برخی شرایط فعلی را بهترین زمان فروش عنوان می‌‌کنند، در‌حالی‌که با توجه به تفاوت درجه ریسک‌پذیری اشخاص و ابهام‌آمیز بودن تحولات آتی استفاده از یک نسخه واحد معقول به نظر نمی‌رسد، ولی داشتن یک پرتفوی مناسب در هر زمان، حداقل پیامدهای منفی را به همراه خواهد داشت در این رابطه شناسایی تخلفات عمده بازار سرمایه که احتمال وقوع آنها وجود دارد نباید نادیده گرفته شود.
جدول زیر تخلفات عمده بازار سرمایه را به وضوح تشریح کرده است:
«تخلفات عمده بازار سرمایه»
تخلف/ اختلال
شرح مختصر
Wash Sales (matched orders) معاملات صوری
معاملات و سفارشات گسترده و پیاپی به صورت خرید‌و‌فروش همزمان توسط یک یا دو شخص بدون تغییر مالکیت، به منظور زمینه‌سازی سابقه معامله، ایجاد قیمت مصنوعی با هدف کسب سود یا بالعکس، زیان غیر واقعی برای هدفهای مالیاتی.
Short Sales پیش‌فروش یا فروش سهام استقراض
فروش سهام استقراضی، خریداری مجدد و استرداد و در سر‌رسید، با هدف کسب سود از تفاوت قیمت.
قبضه (احتکار) کردن سهام Cornets
خریداری و جمع‌آوری موجودی اوراق بهادار مورد‌نظر از بازار به قیمت دستکاری‌شده و به منظور قبضه‌کردن بازار و قراردادن بدهکاران اوراق مزبور در شرایط انفعالی و در‌نتیجه افزایش قیمت شدید و زمینه‌سازی کسب سود فوق‌العاده
Churning گردش بیش از حد حساب مشتری
استفاده‌های مکرر غیر‌ضروری از سپرده متقاضیان خرید اوراق بهادار و اخذ حق‌العمل به دفعات بدون در‌بر داشتن نفع واقعی برای سرمایه‌گذار
Insider Trading معاملات متکی به اطلاعات محرمانه
معاملات متکی به اطلاعات محرمانه با جعل سوء‌استفاده از اخبار و اطلاعات شرکتها توسط کلیه اشخاص دارای دسترسی به اطلاعات اثر‌گذار بر قیمتها، به موجب شرایط تخصصی شغلی و موقعیتی آنها.
Price Manipulation دستکاری قیمتها
دستکاری قیمت از طریق توسل به شیوه یا وسیله فریب‌آمیز و زمینه‌چینی طراحی‌شده مبتنی بر هر‌گونه اطلاعات جعلی در اشکال:
الف) هر‌گونه اقدام منجر به القای شبهه از معامله فعال (و فاقد تغییر در مالکیت ذی‌نفع با مشتری.)
ب) سفارش خرید اوراق بهادار با علم به این‌که همزمان در همان حجم، قیمت و نوع سفارشاتی وجود دارد.
پ) معامله اوراق بهادار که آثار القای شبهه از تحرک معاملاتی و تغییر قیمت داشته باشد.
ت) تحریک شخص یا گروه با ایجاد نوسانات تصنعی از طریق جریان اضافی معاملاتی و انعکاس اطلاعات القایی مبنی بر تنزل یا افزایش قیمتها
ث) صدور هر‌‌گونه صورت مالی یا اعلامیه جعلی با هدف انگیزه‌آفرینی در خرید یا فروش.
ج) مبادرت به خرید یا فروش توسط یک یا چند نفر با هدف تثبیت قیمت اوراق بهادار مورد‌نظر
 
Pools ائتلاف یا تبانی گروه‌های ذی‌نفع
اتحاد موقت رسمی یا غیر‌رسمی دو یا چند نفر به قصد دستکاری قیمت و کسب سود در معامله اوراق بهادار. نحوه اقدام: شایعه‌پراکنی یا انجام معاملات صوری در حجم بالا به منظور تحریک تقاضا. تغییر مصنوعی و فروش موجودی سهام.
Misleading Information‌ اطلاعات جعلی
تنظیم صورت‌های مالی جعلی، انتشار گزارشات و اطلاعات مخدوش و غیر‌واقعی
Debt Pyramids بدهی‌های هرمی
استفاده نامحدود و مخاطر‌آمیز از معاملات اعتباری توسط دلالان و مشتریان، با وابستگی پرداختها به منابع مالی جدید (پرداخت‌های هرمی)
 
در بورس اوراق بهادار تهران از شاخصهای مالی بازده نقدی، قیمت و بازده نقدی و شاخصهای متعدد دیگری به تناسب نیاز سرمایه‌گذاران استفاده می‌شود.
بررسی روند عملکرد صنایع و شرکتها
یکی از روشهای معمول در بررسی وضع صنایع و شرکتها، بررسی روند عملکرد آنها است. در این روش روند قیمت، بازده، هزینه، درآمد، دارایی، بدهی، فروش، مالکیت، سود و ... بررسی و تجزیه و تحلیل می‌شوند. یکی از معمول‌ترین این تحلیلها بررسی و روند قیمت تمام‌شده و قیمت بازار سهام است که از توانمندی مدیریت و مجموعه عوامل فعال در شرکت یا صنعت حکایت دارد.
هم‌اکنون این‌گونه بررسیها در بورس اوراق بهادار تهران تحت عناوین شاخص صنعت، شاخص 50 شرکت برتر، شاخص مالی، شاخص بازده نقدی و موارد مشابه (Indices) صورت می‌گیرد. جنبه مثبت بررسی روند این است که به طور مطلق و با نگاه مقطعی به عملکرد توجه نمی‌کند و حرکت در یک دوره زمانی را مد‌نظر دارد. یک نکته مثبت دیگر از روش «تحلیل روند» این است که می‌‌تواند پیش‌بینی نسبی از آینده روند را بر‌اساس عملکرد گذشته در اختیار ما قرار دهد. به طور خلاصه عناصر چهار‌گانه مالی (دارایی، بدهی، هزینه، درآمد) حداقل اقلامی هستند که در بررسی روند مورد ارزیابی قرار می‌گیرند.
برخی مدیران به رشد داراییهای یک دوره چند‌ساله اتکا دارند که نمی‌تواند به طور مطلق مورد‌توجه قرار گیرد، چرا که رشد بدهیها و کیفیت مثبت از اهمیت زیاد برخوردار است. از سوی دیگر در شرایطی که در‌مجموع داراییها و اقلام بدهی تغییر چندانی مشاهده نمی‌شود بررسی روند هزینه و درآمد ضرورت پیدا می‌کند. در این بررسی روند درآمد و هزینه به صورت منحنی با هم مقایسه می‌شود و مشخص می‌گردد کدام یک حرکت تندتر یا کندتر داشته‌اند و این طریق یک نوع بررسی و تحلیل روند نسبتهای مالی (نقدینگی، فعالیت، سوددهی، بدهی) و به‌ویژه بررسی روند از طریق محاسبه درصد هر یک از اقلام دارایی و بدهی نسبت به کل اقلام (جمع‌ ترازنامه) و محاسبه درصد اقلام هزینه و درآمد نسبت به درآمد کل ناخالص یا فروش است. این روش تحت عنوان «مقیاس مشترک» هم اقلام مالی را با بزرگترین عدد (در ترازنامه جمع کل و درصورت سود و زیان فروش یا درآمد ناخالص) سنجیده و موقعیت هر یک از اقلام را مشخص می‌کند.
در‌مجموع بررسی روند هم امکان ارزیابی مطلق و هم امکان ارزیابی مقایسه‌ای (دو صنعت یا دو شرکت با هم یا یک صنعت و شرکت در دو زمان متفاوت) را فراهم می‌کند. در ارزیابی مطلق روند یک متغیر بدون ارتباط با سایر عوامل مورد بررسی قرار می‌گیرد و در ارزیابی مقایسه‌ای انتخاب و گزینش یک شرکت از میان چند شرکت صورت می‌گیرد.
 
رتبه‌بندی شرکتها براساس شاخص چهار متغیره‌ (M&G.E.S)
انتخاب سهام مورد‌نظر جهت خرید‌وفروش و دستیابی به سبد سهام سودآور از طریق بررسی و تجزیه و تحلیل سهام کلیه شرکتهای موجود مقدور و منطقی نیست. از‌این‌رو لازم است ابتدا بخشی از سهام موجود به عنوان مبنای بررسی انتخاب شده و از آن میان، به تجزیه و تحلیل آنها بپردازیم. بدیهی است تجزیه و تحلیل سهام فهرست انتخاب‌شده با روشهای گوناگون و متنوعی قابل انجام خواهد بود.
از سوی دیگر روشهای متنوعی نیز برای تهیه فهرست قابل مطالعه، وجود دارد، در روش چهار متغیره M&G.E.S، ابتدا 80 شرکت برتر از لحاظ تعداد خریداران طی یک سال گذشته انتخاب شده و سپس براساس شاخص مذکور. 20 شرکت برتر به عنوان فهرست منتخب معرفی می‌شوند. این رتبه بر مبنای رشد EPS (ستون EG) و رشد فروش (ستون SG) نسبت به آخرین پیش‌بینی انجام‌گرفته و مقدار عددی نسبت سود به فروش (ستون MG) محاسبه می‌شود. با این توضیح که رشد EPS، با ضریب 2 محاسبه خواهد شد. در این جدول که هر هفته منتشر می‌شود، شرکتهای برتر از نظر شاخص M&G.E.S (ستون TG) معرفی شده‌اند و شرح عناوین ستونهای جدول نیز در پایین آن آورده شده است.
بدیهی است تنها با اتکا به این فهرست نمی‌توان به انتخاب شرکتهای مناسب جهت خرید‌و‌فروش اقدام کرد. این فهرست تنها برای تمرکز بیشتر بر روی بخشی از بازار و کوچک‌کردن مجموعه کل شرکتهای داخل بورس تهیه شده و برای خرید‌و‌فروش سهام، نمی‌تواند به‌تنهایی مورد استفاده قرار گیرد.
TG
PG
MG
SG
EG
NM
LM
NS
LS
NE
LE
نام
88،1
2
140
10
164
14
6
156
143
2،141
810
مهرام
86،1
(10)
(1)
115
111
7
7
8،407
3،911
928
439
سایپا
84،3
4
30
74
125
13
10
1،434
825
561
249
ایران‌خودرو دیزل
72،3
(4)
 
 
72
 
 
 
 
601
349
سرمایه‌گذاری غدیر
49،1
1
 
 
49
 
 
 
 
474
318
سرمایه‌گذاری صنعت و معدن
47،4
(10)
21
31
58
43
36
516
395
2،230
1،412
سیمای تهران
45،0
(2)
30
26
63
27
20
186
147
2،459
1،504
کابل البرز
41،8
(2)
12
33
49
37
33
182
137
1،837
1،234
سیمان کرمان
40:2
(8)
22
28
54
19
16
377
294
971
620
کف
30،7
0
(9)
41
28
25
28
705
499
3،693
2،882
ایران ترانسفو
29،3
(3)
(28)
59
14
39
40
726
456
700
536
گروه بهمن
28،4
(5)
(1)
33
31
20
20
245
185
700
536
ابسال
28،2
(9)
(14)
34
16
47
55
999
744
1،507
1،301
پتروشیمی خارک
27،4
0
 
 
27
 
 
 
 
302
237
سر‌توسعه صنعتی
26،2
(28)
55
(16)
31
59
38
453
537
667
510
سیمان فارس و خوستان
25،4
(5)
(10)
32
31
28
31
714
541
3،900
3،334
لاستیک دنا
34،8
0
 
 
24
 
 
 
 
320
258
سرمایه‌گذار سپه
بازار کار از ویژگیهای برخوردار است که در موارد زیر خلاصه می‌شود:
*اطلاعات ارزان با هزینه در حد صفر
*تعداد انبوه سرمایه‌گذاران به‌ویژه از نوع خبره، صاحبنظران و تحلیلگر
*تعداد متنوع ابزار مالی یا اوراق بهادار
*تصادفی‌بودن روند قیمتها.
نسبت نقد‌شوندگی
این نسبت به ما نشان می‌دهد که این سهم تا چه میزان قابلیت خرید از فروش در بازار را دارا است، یعنی اینکه آیا می‌توان سهام مورد‌نظر را به‌راحتی خرید و فروخت یا اینکه نه برای خرید این سهم باید منتظر ماند تا یک فروشنده پیدا شود و سهام فوق را عرضه کند و همچنین در زمان فروش سهام نیز باید منتظر بود تا یکی از سهامداران عمده این شرکت بیاید و سهام عرضه‌شده را خریداری کند. لذا سهامی که دارای ضریب نقد‌شوندگی پایینی هستند تابعی از انتظارات سهامداران عمده هستند، به این معنی که سهامدار عمده این شرکتها در هر قیمتی که مایل باشد، این سهام را عرضه می‌کند و همچنین در هر قیمتی که خواهان خرید باشد این سهام را خریداری می‌‌کند.
و لیکن سهام یا ضریب نقد‌شوندگی بالا تابع عرضه و تقاضای بازار است و سهامداران می‌توانند در هر قیمتی که خواهان خرید‌و‌فروش هستند با توجه به عرضه و تقاضا بازار معاملات صورت گیرد.
روش‌ گویهای برفی
در شرایطی که بازار و شاخص کل آن از روند مثبت و روبه رشدی برخوردار باشد، می‌‌توان از سرمایه‌گذاری به روش گویهای برفی استفاده کرد. از آنجایی که این شیوه سرمایه‌گذاری با دید میان‌مدت سهامداران منطبق است از نوسانات روزانه بازار به دور است و از تغییرات آن پیروی نمی‌‌کند.
در این روش سهام شرکتهایی برای سرمایه‌گذاری انتخاب می‌شوند که حداقل طی دوره یک سال گذشته روند صعودی و رو به رشدی داشته باشند (اسب برنده). این روش یکی از متداولترین روشهای سرمایه‌گذاری در دنیای امروز است که توسط سرمایه‌گذارانی که چندان با انواع گزارشها و نسبتهای مالی سرو‌کاری ندارند. استفاده می‌شود.
چگونگی انتخاب سهم
در انتخاب سهم، سهام منتخب باید دارای ویژگیهای خاصی باشند از جمله:
برخورداری از روند بازدهی مثبت رو‌ به رشد در یک سال گذشته
قابلیت نقد‌شوندگی مناسب (سهولت در خرید‌و‌فروش)
قیمت سهم حداقل در سه ماه اخیر از بالاترین قیمت خود برخوردار باشد که میانگین قیمت سهم در آخرین هفته بزرگتر از 52 هفته قبل باشد.
برای انتخاب سهم می‌توان از گزارشهای روزانه (Alt+4) و (P&Q) و روند بازده (Ctrl+B) استفاده نمود.
چگونگی خرید‌و‌فروش
خرید سهام معمولاً در دو مرحله و به‌‌‌ترتیب زیر انجام می‌شود:
الف) برای خرید سهام در ابتدا از 70 درصد سرمایه استفاده می‌شود. به عبارتی اگر تصمیم به انتخاب 10 سهم در یک سبد سهام با سرمایه‌های 100 میلیون تومانی باشد، در‌این‌صورت طبق قاعده می‌باید از هر سهم معادل 7 میلیون تومان خرید شود.
ب) مرحله بعدی خرید هنگامی است که قیمت سهم در حدود 20 درصد بالاتر از خرید اولیه باشد. در‌این‌صورت به اندازه 70 درصد قیمت اولیه یعنی از هر سهم 5 میلیون تومان خرید می‌شود. هنگامی که سرمایه‌ای برای خرید مجدد موجود نبود، می‌باید نقطه فرضی خرید مد‌نظر قرار گیرد.
در دو صورت زیر فروش سهام انجام می‌گیرد:
الف) هنگامی که قیمت سهمی به 16 درصد پایین‌تر از آخرین قیمت خرید برسد.
ب) عدم بازدهی مناسب در طول 3 ماه و منفی‌بودن جو بازار
نتیجه حاصله: در این روش سرمایه‌گذاری، حرت پرتفوی به سوی سهامی که بازده بیشتری دارند، منتهی می‌شوند و سهامی که بازده کمتری دارند از گردونه حذف خواهند شد.
حضور پایدار در بازار سرمایه
حضور پایدار در بازار سرمایه به عوامل متعددی بستگی دارد. سرمایه‌گذارانی که برای یک دوره فصلی و کوتاه‌مدت وارد این بازار می‌شوند به این عوامل بی‌توجه هستند و ممکن است نتوانند به بازده مورد‌انتظار دست یابند. عواملی که حضور پایدار در بازار سرمایه را تسهیل می‌کنند، عبارت‌اند از:
شناسایی دقیق ماهیت بازار شامل بازیگران، ابزارها و مقررات
استفاده از سبد سهام (پرتفوی با پرتفولیو) به‌جای مبادرت به سرمایه‌گذاری در یک سهم مشخص، شناسایی دقیق ماهیت بازار و ورود آگاهانه، انتخاب نسبتاً دقیقتر اوراق بهادار را به دنبال دارد و از خروج شتابزده و بدون مطالعه جلوگیری می‌کند، ماهیت بازار سهام بلند‌مدت است و مقاومت در شرایط اقتصادی مختلف دستیابی به بازده مطلوب در دراز‌مدت را تسهیل می‌کند.
یکی از روشهای شناسایی بازار بررسی روند انواع شاخصها در صنایع و شرکتهاست. در این بررسی روند شاخصهای مختلف از‌جمله رشد سود عابدی (EPS)، رشد فروش، رشد حاشیه سود و رشد تعداد خریداران سهام مورد ارزیابی قرار می‌گیرند و از این طریق سهام برتر شناسایی می‌شوند.
استفاده از سبد سهام به معنی تخصیص سرمایه‌‌گذاری پولی به انواع اوراق بهادار و مجموعه‌‌ای از سهام شرکتهای متعلق به صنایع مختلف است. حداکثر پراکندگی با حداقل همبستگی در یک سبد سهام وقتی حاصل می‌شود که تولیدات و محصولات شرکتهای سبد مذکور کالای مکمل یا مشابه و به‌طور‌کلی سهام مربوط به یک صنعت مشخص نباشد و سرمایه‌گذاری در صنایع مختلف انجام‌ شده باشد. در این حالت چون سهام شرکتهای پذیرفته‌شده در بازار از جهت داد و سند، نقدینگی و بازده در سه گروه سهام پر‌رونق، سهام کم‌رونق و سهام بدون رونق،‌ قرار می‌گیرند، انتخاب مجموعه متنوعی از کلیه صنایع، احتمال زیان و بازده منفی در سبد سهام را در حداقل ممکن قرار می‌دهد. بنابراین حضور پایدار در بازار سرمایه، اولاً به اطلاعات کافی و مناسب و ثانیاً تشکیل سبد سهام بستگی دارد و در‌این‌صورت است که شخص سرمایه‌گذار هیچ‌گاه چندان دچار آسیب‌پذیری نخواهد شد که از بازار فاصله بگیرد. در سبد سهام هم بازده و هم ریسک متعادل و در یک نرخ قطعی‌تر قرار می‌گیرند. در‌واقع ریسکهای مختلف سهام تشکیل‌دهنده یک پرتفوی سرشکن و مجموعاً در مخاطره سطح پایین‌تر واقع می‌شوند و بازده پرتفوی نیز بازده پر‌رنگ یا بازده مطمئنه است.
شرکتهای سرمایه‌گذاری غالباً از اصل سبد سهام یا پرتفوی، دست به سرمایه‌گذاری می‌زنند. در شرایط وجود بازار کارا و دسترسی به اطلاعات شفاف، سرمایه‌گذاری در این شرکتها، سرمایه‌‌گذار را از نوسانات غیر‌اصولی دور نگه می‌دارد. یک نگاه ساده به مجموعه سهام شرکتهای سرمایه‌گذاری در بورس اوراق بهادار تهران نیز وجود سبد سهام در داراییها و سرمایه‌گذاریهای این شرکتها را تأیید می‌کنند.