اعتبار اسنادی در عملیات صادرات و واردات

تهیه و تنظیم: دکتر محمد‌حسن اعتضادی
اعتبارات اسنادی چیست؟
اعتبار اسنادی، تعهد یک بانک برای پرداخت مبلغ معین به فروشندة کالا یا خدمات است. مشروط بر این‌که وی اسناد مقرر شده حاکی از ارسال کالا یا انجام خدمات را در مدت مقرر ارائه کند.
اعتبار اسنادی به عنوان یک روش اعتباری، وسیله و تضمین پرداخت، ابزاری ضروری برای انجام تجارت جهانی است و کلیه نیازهای مربوطه را تأمین می‌کند، مشروط بر این‌که شرایط مندرج واضح باشد. مقررات دقیق، حاکم بر نحوه تنظیم اسناد مورد‌لزوم در اعتبار اسنادی است. ذی‌نفع اعتبار اسنادی باید آگاه باشد که پرداخت صرفاً زمانی انجام می‌گیرد که اسناد کاملاً با شرایط مندرج در اعتبار مطابقت داشته باشد و فقط براساس اسناد است که بانک باید برات را قبول و یا پرداخت کند. مقررات متحد‌الشکل اعتبار اسنادی (U.C.P) که از سوی اتاق بازرگانی بین‌المللی در پاریس تدوین شده است، مبنای قضاوت در مورد تطبیق اسناد با شرایط اعتبار را تشکیل می‌دهد.
ماده 4 مقررات مذکور مقرر می‌دارد:
«در عملیات اعتبار تمام طرفهای ذیربط اسناد را معامله می‌کنند و نه کالا، خدمات و یا مورد دیگری را که اسناد مرتبط به آنهاست»
اعتبارات اسنادی فقط برای خرید‌وفروش کالا استفاده نمی‌شود، بلکه می‌تواند برای اهداف دیگری نیز به کار گرفته شود. از‌جمله معمول است که تمام پروژه‌های کاملاً کلیدی توسط اعتبار اسنادی تضمین می‌شوند.
قراردادهای خدمت، انجام پرداختهای مستمر یا انجام تعهداتی نظیر ضمانتنامه‌ها، می‌تواند با اعتبارات اسنادی انجام شود و شرط لازم درج عبارتی است که به موجب آن پرداخت در مقابل ارائه اسناد مورد لزوم اعتبار، مجاز باشد. از اعتبار اسنادی همچنین می‌توان به عنوان وسیله‌ای برای دریافت اعتبار استفاده کرد. به عنوان مثال در معاملات انتقالی از اعتبار اولیه می‌‌توان به عنوان ابزار اصلی برای افتتاح اعتبارات ثانوی استفاده کرد.
انواع اصلی اعتبار اسنادی
اعتبار اسنادی براساس میزان اطمینان
اعتبار برگشت‌پذیر:
اعتبار برگشت‌پذیر می‌تواند در هر زمان توسط بانک گشایش‌کننده اعتبار، اصلاح و یا ابطال شود. چون در اکثر موارد بانک مذکور این اقدامات را فقط به دستور خریدار انجام می‌دهد. واضح است که فروشنده و یا صادر‌کننده باید کاملاً به خریدار کالای خود اعتماد داشته باشد. بانک گشایش‌کننده، پرداخت اعتبار را منوط به ارائه صحیح اسناد می‌کند. اگر اعتبار دیداری باشد، بانک نمی‌تواند بعد از پرداخت، اعتبار را باطل و یا درخواست اصلاحاتی کند که در پرداخت مؤثر است. نکته مهم، زمان تحویل اسناد به بانک نیست، بلکه مهم آن است که آیا پرداخت انجام شده است یا خیر؟
در اعتبارات مدت‌دار نیز بانک باز‌کننده اعتبار نمی‌تواند دستور پرداخت خود را بعد از آنکه بانک ابلاغ‌کننده اسناد را دریافت و بررسی و صحت آنها را تأیید کرد،‌ اصلاح کند.
در این‌صورت مزایای اعتبارات برگشت‌پذیر چیست؟ هزینه‌های مربوطه در این اعتبارات از انواع دیگر اعتبارات اسنادی کمتر و مزیت عمده آن در روش مناسب و سریع پرداخت است. به عنوان مثال اگر در اعتبار قید شده باشد که پرداخت در کشور فروشنده صورت بگیرد ذی‌نفع وجه اسناد را سریعتر از وصولی اسنادی دریافت خواهد کرد.
باید دانست که روش پرداخت مذکور زمانی مناسب است که طرفین قرارداد کاملاً‌ برای هم شناخته شده باشند و همچنین اعتماد کامل به خریدار وجود داشته باشد. در سایر موارد، استفاده از اعتبار برگشت‌ناپذیر، حتی اعتبار برگشت‌ناپذیر تأیید شده، توصیه می‌شود.
همچنین باید توجه داشت که اعتباری که ضمن آن تصریح نشده باشد که به صورت برگشت‌ناپذیر افتتاح شده است، برگشت‌پذیر تلقی می‌شود. لذا ضروری است که اعتبار به دقت مطالعه و در این مورد اطمینان حاصل شود.
اعتبار برگشت‌ناپذیر تأیید نشده: «اعتبار برگشت‌ناپذیر تأیید نشده تعهد قطعی بانک باز‌کننده اعتبار است» (ماده 10 بند الف مقررات متحد‌‌الشکل اعتبار اسنادی این اعتبار از نوع اعتبارات اسنادی است که معمولاً مورد استفاده قرار می‌گیرد. در ماده 10- همان مقررات در مورد این نوع اعتبار، تصریح شده است که بانک گشایش‌کننده ملزم به پرداخت یا براساس شرایط اعتبار، قبولی بروات و یا مسئول پرداخت آنها در سررسید است. به محض قبول تعهدف بانک نمی‌تواند از مسئولیت مربوط به اعتبار، بدون موافقت ذی‌نفع امتناع کند. تغییر شرایط یا ابطال یک‌جانبه مانند اعتبار برگشت‌پذیر، در این نوع اعتبار ممکن نیست، چون براساس اعتبار اسنادی، صرفاً یک رابطه بدهی بین بانک بازکننده اعتبار و ذی‌نفع اعتبار برقرار می‌شود، ضروری است اعتبار مالی بانک مذکور و خطرهای حکومتی کشور خریدار (SOVEREIGN RISKS) مورد بررسی قرار گیرد. در‌خصوص اعتبارات تأیید‌نشده، این نکته برای ذی‌نفع بسیار مهم است که بداند اعتبار مربوطه در چه مکانی قابل استفاده و پرداخت است.
چنانچه اعتبار توسط بانک گشایش‌کننده قابل‌پرداخت باشد، ذی‌نفع اعتبار خطرهای ارسال اسناد با پست را نیز پذیرفته و باید بداند که بررسی مهلت تسلیم اسناد به بانک باز‌کننده اعتبار ارجاع می‌شود. در‌صورتی‌که بانک باز‌کننده اعتبار، یک بانک کارگزار را در محل خود مجاز به پرداخت و یا قبولی کند، وضعیت تغییر پیدا می‌کند. در این حالت، بانک منتخب مذکور (بانک ذی‌نفع) می‌تواند اسناد را به دقت بررسی کند و پرداخت را مرحله به مرحله انجام دهد یا اسناد را به صورت مدت‌دار معامله کند. لیکن بانک مذکور ملزم به انجام این عمل نیست و صرفاً با بررسی اسناد، تعهدی برای پرداخت ندارد. اطلاع از این موضوع به‌ویژه در مورد اعتبارات مدت‌دار حایز اهمیت است، زیرا بانک معامله‌کننده اسناد می‌تواند از پرداخت در سررسید حتی بعد از دریافت اسناد و ارسال آنها به بانک باز‌کننده اعتبار خودداری کند. مضافاً به واسطه اعتبارات تأیید‌نشده، بانک ابلاغ‌کننده معمولاً پرداخت را پس از دریافت وجه اسناد از بانک گشایش‌کننده اعتبار انجام می‌دهد.
محل استفاده از اعتبار و پرداخت می‌تواند متفاوت باشد. در‌خصوص ارائه اسناد، یک اعتبار اسنادی می‌تواند تا تاریخ معینی معتبر باشد. درهر‌حال، پرداخت زمانی انجام می‌شود که اسناد در اختیار بانک باز‌کننده اعتبار قرار گیرد. این تفاوتهای جزئی باید به دقت مورد‌توجه قرار گیرد.
ماده 1 بند ب مقررات متحد‌الشکل اعتباری اسنادی مقرر می‌دارد:
«در کلیه اعتبارات باید یک بانک (بانک کارگزار) برای پرداخت (بانک پرداخت‌کننده) با قبولی بروات (بانک قبول‌کننده) یا معامله اسناد (بانک معامله‌کننده) مشخص شود مگر این‌که اعتبار، اجازه معامله به‌وسیله هر بانکی (بانک معامله‌کننده) را بدهد.»
اعتبار برگشت‌ناپذیر تأیید شده: «براساس ماده 10 بند ب مقررات مذکور، «وقتی بانک گشایش‌کننده اعتبار بانک دیگری را مجاز می‌دارد و یا از او درخواست می‌کند که اعتبار غیر‌قابل‌برگشت او را تأیید کند و بانک مذکور نیز اعتبار را تأیید می‌کند، این تأیید به منزله تعهد قطعی این بانک (بانک تأیید‌کننده) علاوه بر تعهد بانک گشایش‌کننده اعتبار خواهد بود...»
در اعتبار برگشت‌ناپذیر تأیید شده، ذی‌نفع اعتبار از دو تعهد مطمئن و مستقل (بانک گشایش‌کننده و بانک تأیید‌کننده) منتفع می‌شود، اما قبل از آنکه بانک تأیید‌کننده عهده‌دار چنین تعهدی شود، ضوابط معینی را باید رعایت کرد:
الف: اعتبار باید به صورت برگشت‌ناپذیر صادر شود که الزاماً تعهد بانک گشایش‌کننده اعتبار را در زمان صدور به همراه دارد. هر‌چند از نقطه‌نظر قانونی تأیید تحت اعتبار برگشت‌پذیر محتمل است، ولی بعید به نظر می‌رسد که یک بانک بر مبنای آن، تعهد پرداخت را بپذیرد.
ب: اعتبار باید به وضوح به بانک کارگزار دستور یا اجازه دهد که تأیید خود را به آن اضافه کند. برای مثال عبارتی مانند «ما به وسیله اعتبار برگشت‌ناپذیر تأیید شده را صادر می‌کنیم» کفایت نمی‌کند.
ج: اعتبار باید نزد بانک تأیید‌کننده قابل استفاده و توسط وی قابل پرداخت باشد.
د: مفاد اعتبار باید واضح باشد و نباید حاوی شرایطی باشد که به خریدار اجازه دهد از اجرای شرایط اعتبار ممانعت کند (این عبارات،‌ شرایط بازدارنده نامیده می‌شوند).
موارد دیگری براساس ماهیت اعتبار علاوه بر موارد اساسی فنی مذکور باید ملحوظ شود.
هر بانکی قبل از قبول تعهد پرداخت براساس تأیید باید موارد قابلیت اعتماد خریدار، خطرهای حکومتی در کشور خریدار و خطرهای انتقال ارز را به طور دقیق بررسی کند. چنانچه بانکی تمایل به تأیید اعتبار نداشته باشد، می‌تواند اعتبار را به صورت تأیید‌نشده ابلاغ کند، ولی باید مراتب را فوراً به بانک بازکننده اعتبار اطلاع دهد.
در مورد اعتبار تأیید‌شده، ذی‌نفع می‌تواند (اما ملزم نیست) صرفاً به بانکی که تعهد تأیید را پذیرفته است، تکیه کند. چنانچه بانک مذکور طراز اول در کشور ذی‌نفع باشد، وی‌ می‌تواند از مسائل سیاسی و خطرهای انتقال ارز که ممکن است بروز کند، مصون بماند. همچنین خطرهای کشور خریدار و خطرهای ارسال مدارک با پست هم منتفی خواهد شد.
اعتبار تأیید‌شده نه‌تنها تضمینی بسیار محکم برای صادر‌کننده است، بلکه برای وی مزایای دیگری نیز دربردارد. اعتبار مذکور می‌تواند ابزاری معتبر دررابطه با معاملات انتقالی یا دریافت وام باشد. درصورتی‌که اعتبار تأیید شده، مدت‌دار باشد، بانک معمولاً می‌تواند وجه اعتبار را تنزیل و یا قبل از موعد پرداخت کند.
اعتبارات اسنادی براساس روش پرداخت
الف) اعتبار دیداری:
ذی‌نفع اعتبار به محض تسلیم و تطبیق اسناد، وجه آن را دریافت می‌کند، پرداخت در مقابل ارائه اسناد،‌ روندی مرحله به مرحله دارد که طی آن بانک باید در مدت معقولی اسناد را به طور دقیق بررسی و براساس آن پرداخت کند، اما نوعی اعتبارات اسنادی دیداری است که در مورد آن پرداخت می‌‌تواند با ارزش چند روز بعد انجام شود. این عمل هنگامی صورت می‌گیرد که بانک پرداخت‌کننده باید وجه مربوطه را از طریق چند بانک واسطه دریافت کند.
ب) اعتبار در مقابل قبولی:
*اعتبار با بروات مدت‌دار: در این نوع اعتبار، صادر‌کننده (فروشنده) براتی مدت‌دار (بانک صادر‌کننده یا تأیید‌کننده، خریدار یا بانک دیگر) براساس شرایط، اعتبار صادر می‌کند. تاریخ پرداخت در اعتبار با شرط قبولی ممکن است. برای مثال،‌ 90 روز بعد از تاریخ سیاهه یا سند حمل باشد. هنگام ارائه اسناد، به جای عمل پرداخت، برات مورد‌قبول قرار می‌گیرد. چنانچه بروات از طرف اشخاص ثالثی قبولی‌نویسی شود (برای مثال خریدار)، بانک گشایش‌کننده و تأیید‌کننده، قبولی برات و پرداخت آن را در سررسید تضمین می‌کنند.
اگر معامله اسناد از طریق یک یا چند بانک در اعتبار مجاز باشد، بانک صادر‌کننده و تأیید‌کننده براساس اعتبار متعهدند که پس از رؤیت، برات را پرداخت یا دستور پرداخت آن را بدون مراجعه به برات‌کش و یا سایر ذی‌نفع‌ها صادر کنند.
اعتبار مدت‌دار: اعتبار مدت‌دار از نظر تأثیر آن برای ذی‌نفع (فروشنده) تفاوت جزئی با برات مدت‌دار دارد و تفاوت اصلی در این نوع اعتبارات فقدان برات است.
به محض ارائه اسناد منطبق با شرایط اعتبار، بانک مجاز (بانک گشایش‌کننده و یا تأیید‌کننده) تعهد‌نامه‌‌ای صادر خواهد کرد که به موجب آن وجه اسناد را در سررسید مقرر پرداخت خواهد کرد. لذا باید براساس شرایط اعتبار، محاسبه تاریخ پرداخت میسر باشد. پرداخت مدت‌دار ممکن است تحت هر دو نوع اعتبار تأیید‌شده و تأیید‌نشده انجام شود. از لحاظ هزینه‌ها، پرداخت مدت‌دار ممکن است بیش از اعتبار در مقابل قبولی (با برات) مقرون به صرفه باشد و ضعف آن در مقایسه با اعتبار در مقابل قبولی آن است که در اعتبار مدت‌دار به طور معمول می‌توان مبلغی را به عنوان پیش‌پرداخت دریافت کرد، در‌حالی‌‌که در اعتبار در مقابل قبولی، امکانات متعددی برای تنزیل برات وجود دارد.
اعتبار وعده‌دار مانند اعتبارات در مقابل قبولی و مدت‌دار، برای خریدار ابزار تأمین مالی به شمار می‌آیند،‌ زیرا در خلال مهلت پرداخت وی می‌تواند کالا را فروخته و با وجه آن مبلغ اعتبار را پرداخت کند.
ج) اعتبار با پیش‌پرداخت:
پیش‌پرداخت براساس اعتبار اسنادی ممکن است به صورتهای مختلف انجام شود. اما پیش‌پرداخت با تضمین و بدون تضمین به‌طور‌کلی با یکدیگر متفاوتند. در‌صورتی‌که پیش‌پرداخت تضمین شده باشد، بانک ذی‌نفع اعتبار، باید ضمانت‌نامه تسلیم کند. مبلغ ضمانت‌نامه معمولاً با تحویل تدریجی کالا کاهش می‌یابد.
در پیش‌پرداخت تضمین‌شده، چنانچه وجوه پیش‌پرداخت به مصارف دیگری برسد، برای وارد‌کننده هیچ تضمینی وجود ندارد. نوع خاصی از اعتبار پیش‌پرداخت، اعتبار با «عبارت قرمز» نامیده می‌شود. درج عبارت مذکور دربر‌گیرنده حقوق خاصی برای فروشنده است که به موجب آن به بانک کارگزار اجازه داده می‌شود که بخشی از مبلغ اعتبار را قبلاً به فروشنده برای تحویل کالا، پرداخت کند. این نوع اعتبار به‌ویژه در تجارت پشم در استرالیا مورد استفاده قرار می‌گیرد. این شرط قبلاً با جوهر قرمز درج می‌شد، لذا به نامه «عبارت قرمز» خوانده می‌شود. به عنوان مثال عبارت (RED CLAUSE A$ 50.000 PERMITED) به این معنا است که بانک باز‌کننده اعتبار ضمن قبول تعهد برای معامله، بانک ابلاغ‌کننده را مجاز کرده است که مبلغ 50000 دلار استرالیا به صورت پیش‌پرداخت قبل از ارائه اسناد به ذی‌نفع بپردازد. پرداخت این قبیل وجوه معمولاً در مقابل دریافت رسید انجام می‌شود و فروشنده نیز متعهد است قبل از انقضای سررسید اعتبار اسناد لازم را تسلیم کند. پرداختهای مذکور به مسئولیت متقاضی اعتبار انجام می‌شود.
د) اعتبار‌گردان:
خریداران اغلب به منظور استفاده از قیمت ارزان، بیش از آنچه واقعاً در یک مقطع زمانی نیاز دارند، کالا سفارش می‌دهند. تحویل کالا به دفعات و در فواصل زمانی معین انجام می‌گیرد. در این‌گونه موارد، فروشنده می‌تواند درخواست کند اعتباری‌گردان افتتاح شود که به موجب آن پرداختهای هر بخش از اعتبار تضمین می‌شود. متن اعتبار مذکور می‌تواند به صورت عبارت زیر باشد:
«مبلغ اعتبار به عبارت 10000 فرانک و برای 5 مرتبه حداکثر تا مبلغ 60000 فرانک قابل‌تمدید است.»
به محض آنکه اولین قسط آن به مبلغ 10000 فرانک استفاده شود، اعتبار به طور خوددکار برای مبلغ 10000 فرانک بعدی تا سقف حداکثر 60000 فرانک معتبر خواهد شد. متن اعتبار‌گردان را می‌توان براساس مقتضیات به صورت‌های مختلف تنظیم کرد و نیز ممکن است که تاریخ استفاده هر قسط را معین کرد. برای مثال می‌توان از عبارت زیر استفاده کرد: «مبلغ اعتبار به عبارت 10000 فرانک ماهیانه به همین مبلغ که اولین آن ماه ژانویه و آخرین آن ماه مه است، قابل تمدید و مبلغ قابل‌پرداخت به موجب این اعتبار حداکثر 60000 فرانک است». چنانچه یکی از اقساط در تاریخ معین دریافت نشود و یا فقط بخشی از آن استفاده شود. می‌توان از واژه‌‌های «انباشته و غیر‌انباشته» برای مشخص‌کردن دقیق این موضوع استفاده کرد که آیا اقساط استفاده نشده یا مبلغ باقیمانده را می‌توان به اقساط بعدی اضافه کرد یا خیر؟
چنانچه به موجب اعتبار صرفاً حمل به دفعات طی مدت مشخصی مقرر شود، این اعتبار، اعتبار‌گردان محسوب نمی‌شود. لذا ماده 45 UCP از اهمیت خاصی برخوردار است که به موجب آن استفاده از بقیه اعتبار چنانچه تمام یا بخشی از حمل انجام نشود،‌ ممنوع است.
ماده 45 UCP
«چنانچه در شرایط اعتبار، برداشت اقساطی از اعتبار یا حمل به دفعات کالا در دوره‌‌های معینی مقرر شده باشد، اما در طول یک دوره قسط مجاز شده از اعتبار برداشت نشود و یا کالای مربوط در آن دوره حمل نگردد، دیگر اعتبار برای آن قسط و اقساط بعدی قابل استفاده نخواهد بود، مگر این‌‌که ترتیب دیگری در اعتبار مقرر شده باشد.»
ه) مجوز خرید:
مجوزهای خرید منحصراً در تجارت با کشورهای خاور دور مورد استفاده قرار می‌گیرد. این مجوزها در اصل اعتبارات اسنادی واقعی نبوده، بلکه اجاره‌نامه خرید بروات با حق رجوع به براتکش هستند.
بانک وارد‌کننده، بانکی در کشور صادر‌کننده را مجاز می‌نمود تا بروات فروشنده را که عهده‌ خریدار صادر شده و به ضمیمه اسناد مورد لزوم بودند، با حق رجوع کامل به برات‌کش خریداری کند. طی سالهای متمادی مجوزهای مذکور شکل معادل اعتبار اسنادی واقعی به خود گرفت، گرچه عبارت «مجوز خرید» به همان صورت باقی ماند.
پس از جنگ جهانی دوم، فروشندگان دیگر از اعلامیه بدون تعهد بانکهای ذیربط راضی نبودند و همچنین از قبول خطر امتناع می‌کردند، زیرا به عنوان صادر‌کنندگان برات با حفظ حق رجوع به آنها (در صورت نپرداختن اعتبار از سوی خریدار) متعهد به بازپرداخت وجه دریافتی بودند. در‌نتیجه، اجازه‌نامه‌‌های خرید برگشت‌ناپذیر با بروات عهده خریداران «بدون حق رجوع» صادر شد.
غالباً بانک باز‌کننده، از بانک کارگزار درخواست تأیید مجوزهای مربوطه را می‌کند. به‌این‌ترتیب فروشنده در‌واقع معادل میزان تضمینی را به‌دست می‌آورد که اعتبار اسنادی برگشت‌ناپذیر تأیید شده ایجاد می‌کند. مجوز پرداخت نیز همین عمل را انجام می‌دهد، لیکن امروزه به‌ندرت مورد استفاده قرار می‌گیرد.
نمونه‌ای از اعتبار برگشت‌ناپذیر تأیید‌شده:
یک اعتبار اسنادی در عمل صورتهای متفاوتی پیدا می‌کند. اولین تصمیم یعنی انتخاب شکل اصلی اعتبار، معمولاً‌ ضمن مذاکرات برای انعقاد قرارداد بین خریدار و فروشنده اتخاذ می‌شود. شرایط اعتبار زمانی مشخص می‌شود که خریدار دستور گشایش اعتبار را به بانک خود ابلاغ کند. در این مرحله یعنی زمانی که فروشنده به‌وسیله بانک خود از شرایط اعتبار مطلع می‌شود باید فرصت را مغتنم شمرده، درخواست عبارات صریح‌تر و یا اصلاحیه درخصوص شرایط اعتبار را بنماید.
به نفع طرفین قرارداد است که جزئیات شرایط اعتبار به طور صریح و صحیح بیان شود. این عمل کنترل اسناد را هنگام استفاده از اعتبار تسهیل می‌کند.
عملیات اعتبار اسنادی را می‌توان به دو مرحله تقسیم کرد:
گشایش اعتبار
استفاده از اعتبار
گشایش اعتبار
در این روش بانک گشایش‌کننده اعتبار، اعتباری به دستور خریدار افتتاح می‌کند. خریدار و فروشنده در مورد تحویل کالا و نحوه پرداخت موافقت می‌کنند. بعد از دریافت درخواست خریدار، بانک مذکور بررسی می‌کند تا معلوم شود که مبلغ مورد‌نیاز برای افتتاح اعتبار موجود است یا از تسهیلات اعتباری باید استفاده شود. بانک مذکور مضافاً دستور خریدار را مطالعه می‌کند تا معلوم شود که آیا مواردی وجود دارد که باید خریدار روشن کند؟ فقط پس از روشن‌شدن کلیه جزئیات، بانک باز‌کننده اعتبار ترتیب ارسال اعلامیه گشایش اعتبار را با پست و یا تلکس به بانک فروشنده فراهم می‌آورد.
بانک کارگزار (درکشور فروشنده)، متن اعتبار، شهرت و اعتبار بانک باز‌کننده (در کشور خریدار) را بررسی می‌کند و چنانچه نتیجه بررسی مثبت باشد، بلادرنگ اعتبار را تأیید می‌کند، اما به‌هیچ‌وجه الزامی برای انجام چنین کاری ندارد. اگر بانک کارگزار از تأیید اعتبار خودداری کند،‌ می‌تواند آن را بدون تأیید به فروشنده ابلاغ و مراتب را به بانک خریدار اعلام کند.
فروشنده به محض دریافت اعتبار باید متن آن را بررسی کند و چنانچه شرایط آن با قرارداد مطابقت نداشته باشد و یا وی نتواند آن را اجرا کند، ترتیب اصلاحات لازم را بلافاصله با خریدار فراهم کند.
استفاده از اعتبار
به محض گشایش اعتبار، فروشنده باید اسناد لازم را برای استفاده از اعتبار در مهلت مقرر، تسلیم کند. اسناد مربوطه که معمولاً شامل سند حمل نیز است، فقط پس از انجام عمل حمل ارائه می‌شود.
به‌این‌ترتیب برای خریدار مسجل می‌شود که فروشنده محموله را براساس توافق به آدرس صحیح عمل کرده است.
پرداخت به فروشنده منوط به تسلیم اسناد به طور کامل،‌ مطابق با شرایط اعتبار و در موعد مقرر به بانک تأیید‌کننده است این بانک صحت اسناد را بررسی می‌کند و حساب فروشنده را بستانکار می‌نماید. سپس بانک تأیید‌کننده،‌ اسناد را به بانک گشایش‌کننده اعتبار را ارسال می‌کند و همزمان با حساب، بانک باز‌کننده اعتبار را بدهکار می‌کند و یا از بانک ثالثی بابت پرداختی که انجام داده است درخواست پوشش می‌کند که به بانک اخیر عنوان بانک «پوشش‌دهنده» اطلاق می‌شود. این بانک قبلاً مورد توافق قرار گرفته و معمولاً هر دو بانک (گشایش‌کننده و تأیید‌کننده اعتبار) نزد او حساب دارند. چنانچه بانک گشایش‌کننده مشخص کند که به‌رغم تصمیم بانک تأیید‌کننده، اسناد مطابق با شرایط اعتبار نیست، بانک باز‌کننده باید مراتب را فوراً به‌وسیله تلگراف، تلکس یا هر وسیله ارتباطی سریع دیگر به بانک تأیید‌کننده ابلاغ کند. بانک گشایش‌کننده اعتبار باید در همان زمان اعلام کند که اسناد را مرجوع می‌کند یا به مسئولیت بانک تأیید‌کننده، آنها را نزد خود نگه می‌دارد، اما در عمل بانک باز‌کننده معمولاً نخست با خریدار تماس می‌گیرد تا معلوم شود که آیا وی به‌رغم مغایرتها، اسناد را می‌پذیرد یا خیر؟ بانک مذکور برای بررسی اسناد زمان معقولی در‌اختیار دارد.
اعتبارات اسنادی در معاملات ترانزیت
موقعیت واسطه
برخلاف تولید‌کننده یک محصول، بازرگان در معاملات ترانزیت یا معاملات بین‌‌المللی مواد اولیه به‌ «واسطه» معروف است و به عنوان رابط با استفاده از وجوه خود یا براساس کارمزد، اقدام به تهیه محصولات برای صادرات، از تولید‌کننده اصلی می‌کند. در‌عین‌حال تولید‌کننده اصلی از واسطه می‌خواهد که قبل از شروع تولید یا در‌نهایت در زمان تحویل، تضمین مورد‌نیاز را از طریق یک بانک فراهم کند.
موقعیت پیمانکار
شرایطی که در بالا ذکر شد، مشابه یک شرکت پیمانکار متقاضی شرکت در مناقصه برای احداث کامل یک کارخانه یا یک مجتمع صنعتی است، گرچه محتمل است که این شرکت خود سیستمها یا تجهیزات مورد لزوم کارخانه را تولید کند، از پیمانکاران دیگری (پیمانکاران فرعی) نیز برای تهیه موا‌د‌اولیه و یا تجهیزات جانبی دعوت می‌کند.
همچنین باید بخشی از تضمین‌هایی که توسط اعتبار اسنادی خریدار نهایی فراهم می‌شود، به این پیمانکاران اختصاص یابد.
در تمام این موارد سؤالی که مطرح می‌شود این است که چگونه وجوه حاصل از طلب تحت اعتبار اصلی (یعنی اعتبار بانک خریدار به نفع واسطه یا پیمانکار)- که نشانگر داراییهای آتی است- می‌تواند به داراییهای جاری تبدیل شود. این موضوع حائز اهمیت است، زیرا که معمولاً واسطه یا پیمانکار استطاعت مالی کافی برای انجام تعهدات خود در مقابل تولید‌کننده و یا پیمانکاران دیگر (فرعی) را ندارد و نیز ممکن است که مایل به صرف تمام تسهیلات اعتباری بانک خود در یک پروژه نباشد.
ملاحظات زیر،‌ راههای مختلف استفاده از یک اعتبار را به عنوان ابزار تأمین مالی توضیح می‌دهد.
در‌عین‌حال، باید یادآور شویم که روشهای مذکور در این مبحث از نظر قانونی و فنی بسیار پیچیده‌اند و مناسب استفاده در کلیه معاملات اعتباری اسنادی نیستند و یا صرفاً با استفاده از سایر تضمین‌ها می‌توانند به‌‌کارگرفته شوند.
گشایش اعتبار اصلی و انتقال آن
اعتبار اصلی حقوق و وظایف بانک:
«بانکی که از وی درخواست شده که انتقال را انجام دهد (بانک انتقال‌دهنده)،‌ خواه اعتبار را تأیید کرده یا نکرده باشد، هیچ تعهدی برای انجام این انتقال نخواهد داشت مگر در حدود و به‌ترتیبی که بانک مذکور به صراحت با آن موافقت کرده است» (ماده 54 بند ج مقررات متحد‌الشکل اعتبارات اسنادی). لذا بانک کاملاً مجاز است که از انتقال اعتبار به‌طور‌کلی امتناع کند. درضمن بانکم می‌تواند با تقاضای ذی‌نفع اولیه مبنی بر انتقال مکان معامله یا پرداخت موافقت نکند، حتی اگر اعتبار قابل‌انتقال اصلی هیچ‌گونه محدودیتی را در این خصوص مقرر نکرده باشد.
اعتبار اسنادی براساس میزان اطمینان به اعتبار برگشت‌پذیر، اعتبار برگشت‌ناپذیر تأیید نشده و اعتبار برگشت‌ناپذیر تأیید شده تقسیم می‌شود.
اعتبار انتقال یافته
روش انتقال:
براساس ماده 54 بند «د» و ماده 54 بند «ه» مقررات متحد‌الشکل اعتبارات اسنادی:
اعتبار قابل انتقال فقط یک بار می‌تواند منتقل شود. بخشهایی از یک اعتبار قابل‌انتقال (که در‌مجموع از کل مبلغ اعتبار تجاوز نکند) می‌تواند به طور منفرد منتقل شود، مشروط بر این‌که حمل به دفعات مجاز باشد. کلیه انتقالات مذکور، صرفاً یک مرحله انتقال محسوب می‌شود.
یک اعتبار فقط تحت شرایطی که در اعتبار اصلی تصریح شده است، با توجه به یک یا کلیه موارد استثنایی زیر قابل‌انتقال است:
مبلغ اعتبار، ارزش هر واحد که در اعتبار ذکر شده است، سررسید اعتبار، آخرین تاریخ ارائه اسناد طبق ماده 47 مقررات متحد‌‌الشکل اعتبارات اسنادی و آخرین تاریخ حمل می‌تواند کاهش یابد.
درصدی که برحسب آن پوشش بیمه باید تأمین شود، می‌‌تواند به‌ترتیبی افزایش یابد تا با نرخ پوشش بیمه‌ای که در اعتبار اصلی یا ماده 37 بند «ب» مقررات متحد‌‌‌الشکل اعتبارات اسنادی مقرر شده است، تطبیق کند.
نام ذینفع اولیه می‌تواند جایگزین نام متقاضی گشایش اعتبار اصلی شود. معذالک، اگر شرایط اعتبار اصلی مقرر کند که نام متقاضی (خریدار) در کلیه اسناد ذکر شود، اعتبار (انتقال‌یافته) باید این درخواست را نیز قید کند.
ذی‌نفع اولیه نیز می‌تواند (مشروط بر این‌که ضمن اعتبار قابل‌انتقال اصلی مواردی مغایر با آن عنوان نشده باشد) درخواست کند که:
*اعتبار به ذی‌نفع ثانوی که مقیم همان کشور یا کشور دیگری باشد،‌ منتقل شود.
* اعتبار در مکان مورد انتقال قابل استفاده باشد و معامله اسناد با پرداخت به ذی‌نفع ثانوی تا پایان سررسید اعتبار اصلی، در آن مکان میسر باشد. این امر خللی در حق ذی‌نفع اصلی نسبت به جایگزین‌کردن سیاهه و بروات خود با سیاهه و بروات ذی‌نفع ثانوی (در صورت وجود) و مطالبه مابه‌التفاوت مبالغ دو سیاهه که طلب وی است، وارد نمی‌سازد.
اعتبار اتکایی
ممکن است واسطه یا پیمانکار بخواهد طلب حاصل از اعتبار اصلی را که به نفع وی گشایش یافته است، به تولید‌کننده و یا تهیه‌کننده فرعی (ثانوی) کالای خود منتقل کند، گر‌چه شرایط اعتبار چنین انتقالی را منظور نداشته و یا در موردی که اعتبار در اصل قابل‌انتقال، لیکن انتقال اعتبار برخلاف مقررات مندرج در ماده 54 «بنده»‌ مقررات متحد‌الشکل اعتبارات اسنادی) باشد (برای مثال در موردی که اعتبار اصلی و خرید کالا بر مبنای ارزهای متفاوتی باشند، در چنین مواردی واسطه و یا پیمانکار از بانک خود که اعتبار اصلی را تأیید کرده است، درخواست افتتاح اعتبار اتکایی (براساس اعتبار اصلی) به نفع تولید‌کننده یا تهیه‌کننده کالا می‌کند. در‌ مورد معاملات تجاری همزمان، اعتبار اصلی غالباً «اعتبار فروش» نامیده می‌شود،‌ در‌حالی‌که اعتبار اتکایی به «اعتبار خرید» موسوم است. لذا واسطه یا پیمانکار در‌عین‌حال، هم ذی‌نفع اعتبار فروش و هم متقاضی اعتبار خرید است.
اعتبار اصلی (اعتبار فروش) و اعتبار خرید ابزارهای جداگانه و مستقل از یکدیگرند و از نظر قانونی نیز کاملاً بدون ارتباط هستند، گر‌چه هر دو بخشی از یک عملیات تجاری محسوب می‌شوند.
گشایش براساس اعتبار اتکایی
بین دو نوع اعتبار اتکایی می‌توان تمایز قایل شد:
متجانس: اعتبار اسنادی اتکایی، اسنادی را (به استثنای سیاهه و احتمالاً برات) مقرر می‌کند که می‌تواند بدون هیچ تغییری برای اعتبار اصلی استفاده شود.
غیر‌متجانس: پس از مبادله سیاهه‌ (و بروات در صورت وجود) هیچ‌یک یا فقط یک بخش از اسناد که برای اعتبار اتکایی ارائه می‌شوند، می‌تواند برای اعتبار اصلی مورد‌استفاده قرار گیرد‌ (برای مثال، اعتبار اصلی مقرر می‌دارد که گواهی مبدأ‌ باید در کشور پیمانکار یا واسطه تأیید شود).
در مقررات متحد‌الشکل اعتبارات اسنادی فقط اعتبار قابل‌انتقال قید شده و اعتبار اتکایی ملحوظ نشده است و لذا قواعد مشخصی برای این نوع اعتبار وجود ندارد. بانک نیز چنین عملیاتی را به صورت دو معامله جداگانه تلقی می‌کند که هر‌یک از لحاظ قانونی مستقل از دیگری است. بانک از واسطه یا پیمانکار وثیقه‌ای به نفع خود برای مطالبات و سایر حقوقی که در اعتبار اصلی منظور شده است، به عنوان تضمین تعهدات تحت اعتبار اتکایی دریافت می‌کند، لذا مطمئن می‌شود که در موعد مقرر سیاهه‌ها مبادله می‌شوند.
اگر لازم باشد که نام تهیه‌کننده و خریدار نهایی کالا مکتوم بماند، اعتبار اصلی نباید اسنادی را مقرر کند که حاوی نام خریدار نهایی و نشانی وی باشد. واسطه نیز باید در اعتبار اتکایی تصریح کند که مدارک خنثی (مدارکی که نام و آدرس تولید و یا تهیه‌کننده کالا را آشکار نسازد)، ارائه شود.
استفاده از اعتبار پس از تحویل
از‌ آنجایی که اعتبار اتکایی اعتباری مستقل است، مراحل استفاده از این نوع اعتبار مشابه با اعتبار وارداتی عادی (اعتبار خرید) است. اسناد لازم توسط ذی‌نفع (تهیه‌کننده کالا) برای استفاده از اعتبار وارداتی توسط بانک وی به بانک باز‌کننده اعتبار ارائه می‌شود و در‌صورتی‌که این اسناد مطابق با شرایط اعتبار باشد، پرداخت انجام می‌شود و به بدهکار حساب واسطه یا پیمانکار منظور می‌گردد.
در این مرحله تبادل سیاهه (و بروات در صورت وجود) الزامی است، زیرا (برخلاف اعتبار انتقالی) اعتبار اصلی که به نفع واسطه یا پیمانکار گشایش یافته است، نمی‌تواند با استفاده از سیاهه (بروات) تهیه‌کننده کالا معامله شود.
کلیه تفاوتهای دیگری نیز که در گشایش اعتبار اتکایی مجاز شده باید در این مقطع حذف شوند. پس از انجام موارد مذکور، اسناد جهت معامله اعتبار اصلی مورد استفاده قرار می‌گیرد و وجه آن به بستانکار حساب واسطه یا پیمانکار منظور می‌شود. مانند اعتبار قابل انتقال، وجه دریافتی وی شامل تفاوت مبلغ دوسیاهه است.
به نفع طرفین قرارداد است که جزئیات شرایط اعتبار به طور صریح و صحیح بیان شود. این عمل کنترل اسناد را هنگام استفاده از اعتبار تسهیل می‌کند.
هزینه‌ها
کارمزدهای دریافتی برای اعتبارات اتکایی مانند کارمزدهای مربوط به اعتبارات وارداتی عادی است.
براساس میزان خطر و مقیاس کار مربوطه، کارمزدهای اعتبارات اتکایی می‌تواند نسبت به اعتبارات عادی افزایش یابد.
واگذاری عواید حاصل از اعتبار
چنانچه واسطه نتواند تضمین لازم را برای تولید‌کننده یا تهیه‌کننده کالا در مورد یک اعتبار اتکایی و یا انتقالی فراهم آورد، می‌تواند تمام یا بخشی از عواید حاصل از محل اعتبار را واگذار کند.
در این‌ خصوص ماده 55، مقررات متحد‌الشکل اعتبار اسنادی مقرر می‌دارد:
«صرف اینکه اعتباری قابل‌انتقال عنوان نشده است باعث نمی‌شود به حقوقی که ذی‌نفع نسبت به واگذاری هر‌گونه درآمد حاصل از محل اعتبار طبق مقررات قانونی مربوطه دارد یا خواهد داشت، خللی وارد آید.»
ماده 55 مقررات متحد‌‌الشکل اعتبارات اسنادی «صرفاً» تصریح می‌کند که ماده 54 این مقررات، انتقال وجوه حاصل از اعتبار و پرداخت آن به شخص ثالث را نادیده نگرفته است و در ضمن به قوانین حاکم بر این انتقالات اشاره می‌کند. با توجه به مقررات گوناگون که در‌خصوص این نوع انتقالات در کشورهای مختلف به مورد اجراء‌ گذاشته می‌شود، مقررات متحد‌الشکل اعتبار اسنادی قواعد مشخصی را در‌خصوص نوع مدرکی که منتقل له (ASSIGNEE) باید به بانک ابلاغ‌کننده و تأیید‌کننده برای تایید طلب خود نسبت به وجوه واگذاری ارائه دهد، تجویز نمی‌کند.
در مقررات متحد‌‌‌الشکل اعتبارات اسنادی فقط اعتبار قابل‌انتقال قید شده و اعتبار اتکایی ملحوظ نشده است و لذا قواعد مشخصی برای این نوع اعتبار وجود ندارد.
تفاوت انتقال عواید یک اعتبار با اعتبارات قابل‌انتقال در این است که منتقل‌له خود نمی‌تواند از اعتبار استفاده کند.
اجرای عمل واگذاری
به منظور اعلام موضع، ذی‌نفع اعتبار معمولاً اظهارنامه واگذاری وجوه را که خطاب به تهیه‌کننده کالا می‌باشد با تعیین مبلغ پرداختی (به ارز اعتبار) به بانک ابلاغ‌کننده یا تأیید‌کننده ارائه می‌دهد و درخواست می‌کند که تصمیم وی را ملحوظ کرده و مراتب را متعاقباً به منتقل‌له ابلاغ نماید. بانک نیز انتقال نامه را برای تهیه‌کننده کالا ارسال می‌کند و تأیید می‌کند که هنگام معامله اسناد صحیح، وجوه واگذار شده به طور مستقیم به منتقل له پرداخت شود، مشروط بر این‌که هیچ‌گونه مانع قانونی برای پرداخت در موعد مقرر وجود نداشته باشد.
تفاوت انتقال عواید یک اعتبار با اعتبارات قابل‌انتقال در این است که منتقل‌له خود نمی‌تواند از اعتبار استفاده کند. چنانچه ذی‌نفع نخواهد از اعتبار استفاده کند و یا در موقعیتی نباشد که بتواند با ارائه اسناد صحیح از اعتبار استفاده کند هیچ‌گونه پرداختی به منتقل‌له انجام نمی‌شود. لذا، معلوم است که تضمین پرداخت از این نوع صرفاً باید در مواردی ملحوظ شود که طرفین معامله یکدیگر را کاملاً بشناسند.
اعتبارات اسنادی در‌رابطه با معاملات تهاتری، جبرانی و تبدیلی (تجارت متقابل)
معاملات تهاتری، جبرانی و تبدیلی از پدیده‌های جدید نیستند، اما این قبیل معاملات بین‌المللی گوناگون از سال 1958 که تجارت آزاد جهانی بر‌ اثر قابل تسعیر‌شدن ارزهای عمده گسترش یافت، به دست فراموشی سپرده شدند و مبادله آزاد کالا که با امکانات وسیع تأمین مالی حمایت می‌شد جای معاملات مذکور را گرفت.
در سالهای اخیر شرایط تجاری، دوباره دستخوش تغییرات قابل‌ملاحظه شد، از سال 1981 بسیاری از کشورها با مشکلات شدید موازنه پرداختها روبه‌رو شدند که به علت رکود جهانی ناشی از افزایش فوق‌العاده نرخ انرژی، افزایش نرخ بهره و سقوط بازارهای مواد خام پدید آمد. کشورهای زیادی مجبور شدند که برنامه بهبود موازنه بازرگانی را وظیفه اصلی سیاست اقتصادی خود قرار دهند. اقدامات بلند‌مدت در مورد گسترش صادرات بر برنامه‌های بهبود کوتاه‌مدت از طریق محدودیتهای واردات ارجحیت یافت.
حتی کشورهای تولید‌کننده نفت نیز اخیراً با مشکلات مربوط به صادرات مواجه شدند. افزایش فوق‌العاده عرضه فرآورده‌های نفتی جهانی و کاهش تقاضا به سبب رکود اقتصادی جهان، بازاری را که به نفع فروشندگان بود، به بازار مساعد برای خریداران تبدیل کرده است. فروش نفت خام و مشتقات آن بار دیگر تلاش و زحمت زیادی را ایجاب می‌کند.
واضح است که در چنین شرایطی کوشش برای مرتبط‌کردن معاملات صادراتی با وارداتی، در اندک زمانی اهمیت یافته و معاملات تهاتری، جبرانی یا تجارت متقابل احیاء‌ شده‌اند.
در زمینه نوع کالاهایی که در معاملات جبرانی عرضه و در مقابل مورد تقاضا واقع می‌شوند، دگرگونی خاصی روی داده است. بعد از جنگ جهانی دوم تبدیل کالاهای ساخته شده بیشتر از بلوک شرق، در مقابل کالاهای سرمایه‌ای از کشورهای صنعتی غرب صورت می‌گرفت. اما امروزه بخش بزرگ مواد‌خام، مواد‌معدنی و فرآورده‌های کشاورزی توسط ممالک جهان سوم و نفت‌خام و مشتقات آن، توسط ممالک تولید‌کننده نفت مورد معامله قرار می‌گیرند.
اصطلاح «تجارت متقابل» (COUNTER TRADE) به طور کلی شامل تمام انواع معاملات دو‌جانبه یا چند‌جانبه است که واردات یک کالا را با صادارت کالای دیگر مرتبط می‌کند اما این اصطلاح به صورت یکدست (متحد‌الشکل) اطلاق نمی‌شود و (در کاربرد آن) ممکن است در غالب موارد، ترکیبی از مفاهیم ملاحظه شود.
مهمترین روشهای مربوط به این قبیل معاملات عبارت‌اند از:
معاملات تهاتری (BARTER)
معاملات تهاتری به معنای محدود آن، عبارت است از تبادل ساده کالا بدون مبادله وجوه مربوطه. این نوع معامله غالباً میان دو کشور صورت می‌گیرد و چنانچه سه کشور در آن شرکت کنند، تهاتر سه‌جانبه نامیده می‌شود.
معاملات جبرانی (COMPENSATION):
این نوع معاملات از اهمیت بیشتری برخوردارند.
در تجارت، این نوع معامله هنگامی صورت می‌گیرد که ارزش واردات از یک کشور خارجی برای مثال به کشور سوئیس، در برابر صادرات سوئیس به همان کشور و یا بالعکس در یک حساب تهاتری پایاپای می‌شود.
هدف از چنین تسویه‌‌ای ممانعت از بدهکار‌شدن یک کشور در مقابل کشور دیگر است. این نوع معاملات ابزاری است برای رفع اختلالات تجارت آزاد و بازارهای ارز که در طول جنگ جهانی دوم و سالهای بعد از آن وجود داشته است.
معاملات جبرانی برحسب نیازمندیهای کشور، طرفین معامله و با انگیزة مربوط به انجام این‌گونه معاملات، صورتهای مختلفی به خود می‌گیرد.
معاملات جبرانی تام (FULL COMPENSATION):
در این نوع معامله مانند معاملات تهاتری، تمام‌سویه به صورت جنسی (با تبادل کالا) انجام می‌شود. در هر دو معامله تحویل کالا بدون انتقال پول صورت می‌گیرد. یعنی وارد‌کننده به عنوان شخص ثالث به صادر‌کننده در کشور خود وجه مربوطه را پرداخت می‌کند و آن را از قیمت تثبیت‌شده، کسر می‌نماید.
معاملات جبرانی غیر‌تام (PARTIAL COMPENSATION)
روش انجام این نوع معاملات عملاً مشابه معاملات جبرانی تام است. صادر‌کننده بخشی از وجه کالا را به صورت نقد و مانده آن را به صورت کالا که باید برای آن مشتری بیابد، دریافت می‌کند و بالعکس ممکن است صادر‌کننده ناچار به خرید کالایی شود که ارزش آن بیش از ارزش کالایی است که مجاز به فروش آن است.
خرید متقابل (COUNTER PURCHASE):
در خرید متقابل واردات یک نوع کالا با صادرات نوعی دیگر توأماً انجام می‌شود. برخلاف معاملات جبرانی، صادر‌کننده وجه خود را به‌وسیله حواله از خریدار دریافت می‌کند. این عمل به وی فرصت می‌دهد که به تعهدات متقابل خود که باید به صورت نقد تسویه شود، عمل کند و چنانچه نتواند از عهده انجام آن برآید، مشمول پرداخت جریمه خواهد شد.
معاملات جبرانی سه‌جانبه (MERCHANDISE SWITCH):
معاملات جبرانی لزوماً دو‌جانبه نیستند. برحسب موقعیت بازار و ارز در یک یا چند کشور ترتیباتی که شامل چند کشور و چند طرف ذی‌ربط باشد، کاملاً محتمل است. به این نوع معاملات، معاملات جبرانی سه‌جانبه (MERCHANDISE switch) می‌گویند.
معاملات خرید مجدد (BUY BACK TRANSACTIONS)
اصطلاح "BUY BACK" نشانگر قرادادی است میان طرفین قرارداد که به موجب آن یک طرف لوازم و تجهیزات را به دیگری تسلیم و در مقابل کالاهایی را که به‌وسیله این تجهیزات تولید‌شده و یا توسط تجهیزات مذکور منتقل می‌شود دریافت می‌دارد.
مثال: ماشین‌آلات بافندگی تحویل می‌شود و در مقابل منسوجاتی که توسط آن ماشین‌آلات تولید می‌شود، دریافت می‌گردد، و یا لوله‌های گاز تحویل می‌شود و در مقابل گاز طبیعی که از طریق آن لوله‌ها منتقل می‌شود، دریافت می‌گردد.
معاملات تبدیلی (SWITCH TRANSACTIONS):
این‌گونه معاملات برحسب ماهیت مشابه معاملات کالاهای تجارتی به شمار نمی‌آیند، بلکه عبارتند از معاملات ارزی که تسهیلات مالی برای مبادلات بین‌المللی کالاهای تجاری فراهم می‌آورند. لذا، اصطلاح "SWITCH" به تبدیل ارز حاصل از معاملات جبرانی (قراردادهای پرداخت دوجانبه یا حسابهای پایاپای) به ارز آزاد قابل تسعیر مانند دلار آمریکا، دلالت می‌کند.
معامله‌گران مخصوص این نوع معاملات، مبادله وجوه تهاتری را به انواع ارزهای آزاد قابل‌تسعیر و یا بالعکس به‌عهده دارند و در ازای انجام این خدمت "PREMIUM" دریافت می‌دارند.
معاملات مذکور زمانی صورت می‌گیرد که ارزهای آزاد قابل تسعیر به دلیل یا به دلایلی به‌آسانی فراهم نباشند (مانند کمبود ارز در کشور خریدار).